سوره الرحمن، آیه ۴ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۱
معنی کلمات و عبارات
«الْبَیَانَ»: سخن گفتن از آنچه در دل است، خواه با زبان، خواه با قلم، و خواه با وسائل دیگر.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تکلم و قدرت بیان مفاهیم، از نعمت هاى مهم الهى براى انسان «الرحمن ... علّمه البیان»
۲ - قدرت بیان، از امتیازهاى مهم انسان و داراى نقش اساسى در زندگى او «خلق الإنسن . علّمه البیان»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که از میان اوصاف و ویژگى هاى انسان، تنها به قدرت بیان تکیه شده است.
۳ - مطالعه در نظام سخن گویى و بیان آدمى، راهگشاى انسان به سوى معرفت خداوند و رحمت او «الرحمن ... علّمه البیان»
از این که خداوند تعلیم بیان را به خود نسبت داده، ممکن است در مقام تذکر این حقیقت به انسان ها باشد که قدرت بیان، امرى خود شکل یافته نیست و اگر تدبیر و تقدیر الهى و نیز رحمت او نبود، آدمى همچون دیگر موجودات قادر به تکلم و بیان مقاصد خویش نبود.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
۴ - «فى مجمع البیان قال الصادق(ع): البیان الإسم الأعظم الذى به علم کلّ شىء; [منبع: مجمع البیان، ج ۹، ص ۲۹۹; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۱۸۸، ح ۸.] در مجمع البیان آمده است که امام صادق(ع) فرمود: «بیان» اسم اعظم الهى است که به وسیله آن آگاهى بر همه چیز حاصل مى شود».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت بیانمراد از بیاننعمت بیاننعمت تکلمنقش بیاننقش تکلماسم اعظممهمترین نعمتمراتب نعمتهای خداآیات انفسیویژگیهای انساندلایل خدا شناسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
- افریده شدن انسان و قدرت داشتن وی بر تکلّم و بیان، از ایههای خدا+۱ آیه
- توانایی انسان برای بیان مقاصد و ارای خویش+۲ آیه
- تعلیم بیان از جانب خداوند به انسان، بعد از افرینش او+۱ آیه
- تعلیم قران، نعمت و ارزشی فراتر از اصل خلقت انسان و نعمتهای دیگر+۱ آیه
- تعلیم بیان (نطق، نوشتن، خط، فهمیدن و فهماندن)، برخاسته از رحمانیّت خداوند+۱ آیه
- زبان انسان و قدرت او بر گویش، نعمت بزرگ پروردگار+۲ آیه
- سزاوار نبودن تکذیب نعمت زبان+۲ آیه
- خداوند، تعلیم دهنده زبان به انسان+۱ آیه
- تعلیم زبان به انسان، از جانب خداوند+۱ آیه
- تکلّم و قدرت بیان، از نعمتهای الهی برای انسان+۱ آیه
- تکلّم و قدرت بیان، از نعمتهای الهی برای انسان+۱ آیه
- خدا، منشا شناخت انسانها+۷ آیه
- مُعلّم/ اسماوصفات+۴ آیه
- توجه به نعمت تعلیم بیان و تکلّم، زمینه ساز پرهیز انسان از تکذیب معارف الهی+۲ آیه
- تعلیم بیان از سوی خداوند به انسانها، نعمتی الهی و غیر قابل انکار+۳ آیه