آیه ۱۱ سوره علق

سوره علق(العلق)، آیه ۱۱ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷

معنی کلمات و عبارات
«إِنْ»: جواب شرط محذوف است.
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، بر طریق هدایت استوار و ثابت قدم بود. «إن کان على الهدى» جمله «کان على الهدى»، مربوط به کلمه «عبداً» در آیه قبل است که در شأن نزول هاى متعدد بر شخص پیامبر(ص) تطبیق یافته است. حرف «على» در «على الهدى» نیز بر استقرار و استوار بودن دلالت دارد. ۲ - هدایت ستیزان، مورد تهدید و نکوهش خداوند «أرءیت إن کان على الهدى» سیاق آیه شریفه، بر تهدید و توبیخ دلالت دارد. ۳ - بندگى خداوند و برگزارى نماز، زمینه ساز دست یابى به هدایت است. «عبدًا إذا صلّى . أرءیت إن کان على الهدى» ۴ - فراخواندن مردم به ترک نماز، بازداشتن آنان از طریق هدایت است. «ینهى . عبدًا إذا صلّى . أرءیت إن کان على الهدى» ۵ - ایجاد مزاحمت براى هدایت یافتگان، شگفت آور و نمونه اى از طغیان است. «لیطغى ... ینهى ... أرءیت إن کان على الهدى» تکرار «أرءیت» تأکید بر شگفتى است. «إن» حرف شرط است و جزاى شرط یا آیه «ألم یعلم بأنّ اللّه یرى» است و یا جمله اى محذوف نظیر «کیف یکون حال من ینهاه عن الصلاة» و یا «فما أعجب هذا» مى باشد. اظهار شگفتى در صورت دوم بارزتر است. ارتباط این آیه با آیات پیشین، مصداق هاى طغیان را نمودارتر ساخته است. ۶ - طغیان گران، بى اعتنا به هدایت یافته بودن نماز گزاران و گرفتار احساس بى نیازى از رهنمودهاى آنان «لیطغى . أن رءاه استغنى ... أرءیت إن کان على الهدى» ۷ - احتمال درستکارى افراد، کافى در مُجاز نبودن نهى آنان «أرءیت الذى ینهى ... أرءیت إن کان على الهدى» ۸ - احتمال دست یابى نمازگزاران به هدایت، نهى او را از نماز، شگفت آورتر و نکوهیده تر مى سازد. «أرءیت الذى ینهى . عبدًا إذا صلّى . أرءیت إن کان على الهدى» ۹ - دست کشیدن از منع نمازگزاران و روى آوردن به هدایت، توصیه خداوند به طغیان گران ثروت اندوز «لیطغى . أن رءاه استغنى ... الذى ینهى . عبدًا إذا صلّى . أرءیت إن کان على الهدى» جمله «کان على الهدى» ممکن است مربوط به «الذى ینهى» باشد; در این صورت مفاد آیه شریفه این است که: به من خبر ده کسى که نمازگزار را نهى مى کند، اگر خود بر طریق هدایت قرار گرفته بود [آیا بهتر نبود؟]
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳)
  • سؤال توبیخی خداوند از ابوجهل، درباره اعمال و رفتارش با پیامبر(صلی الله علیه واله) و بی توجهی وی به اگاهی و نظارت الهی+۵ آیه
  • سؤال توبیخی خداوند از ابوجهل، درباره رفتارش با پیامبر(صلی الله علیه واله) و بی توجّهی وی به اگاهی و نظارت الهی+۵ آیه
  • تکذیب پیامبر(صلی الله علیه واله) و انکار تعالیم ان حضرت، گناهی بزرگ+۷ آیه
  • / 5. ضمیر خطاب «ت»+۳ آیه
  • خطاب خاص خدا به محمد صلی الله علیه و اله با مراد خاص (محمد صلی الله علیه و اله)+۲ آیه
  • هدایت و راهنمایی انسانها، مسیولیّتی الهی برعهده پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • اقامه نماز، از عوامل هدایت انسان و راه یافتن وی به صراط مستقیم+۴ آیه
  • هدایت، زمینهساز امداد الهی+۳ آیه
  • اقامه نماز، از اثار و پیامدهای هدایت+۶ آیه
  • نماز، از زمینههای نیل به هدایت+۲ آیه
  • هدایت ستیزان، مورد تهدید و نکوهش خداوند+۳ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله برخوردار از هدایت ویژه الهی+۱ آیه
  • نماز گزاران، از جمله هدایت یافتگان+۵ آیه
واژه‌ها