سوره فجر(الفجر)، آیه ۲۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۴
يَقُولُ يَا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَيَاتِي
میگوید: «ای کاش برای (این) زندگیم چیزی از پیش فرستاده بودم!»
معنی کلمات و عبارات
«قَدَّمْتُ»: پیشاپیش میفرستادم. تقدیم میداشتم. «حَیَاتِی»: زندگی خود. اشاره به این است که آخرت زندگی اصلی است و دنیا در حقیقت زندگی نبوده است.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خطاکاران در قیامت، فرورفته در حسرت و پشیمان از ترک ذخیره سازى توشه آخرت «و جاْىء یومئذ بجهنّم ... یقول یلیتنى قدّمت لحیاتى»
۲ - در قیامت، افسوس خوردن بر گذشته و اظهار پشیمانى از فراهم نکردن اندوخته هاى کارساز، سودى نمى بخشد. «یلیتنى قدّمت»
۳ - خطاکاران، زندگانى اخروى خویش را فاقد توشه هاى لازم دیده و در حسرت فرصت هاى برباد رفته بسر مى برند. «یلیتنى قدّمت لحیاتى»
۴ - جهان آخرت، زندگى حقیقى انسان است و دنیا در مقایسه با آن، فاقد ویژگى هاى زندگانى است. «لحیاتى»
تعبیر «حیاتى»، بیانگر آن است که گوینده آن، حیات را به آخرت اختصاص داده، آن گونه که گویا حیات او در دنیا، حیات نبوده است.
۵ - انجام دادن کارهاى سودمند براى آخرت، تنها در دنیا امکان پذیر است. «یلیتنى قدّمت لحیاتى»
۶ - پى بردن اهل محشر، به نتیجه بخش بودن کارهاى دنیا در آخرت «یومئذ یتذکّر الإنسن ... یقول یلیتنى قدّمت لحیاتى»
جمله «یقول...» یا حال براى «الإنسان» و یا بدل اشتمال براى «یتذکّر» است. در هر دو صورت، برداشت یاد شده استفاده مى شود.
۷ - کردار انسان در دنیا، ذخیره هایى ماندگار و تعیین کننده فرجام او در آخرت «قدّمت لحیاتى»
۸ - ارج نهادن به یتیمان، تغذیه نیازمندان، پرهیز از غصب ارث دیگران و دل نبستن به ثروت، توشه هایى سودمند براى آخرت «لاتکرمون ... لاتحضّون ... تأکلون ... تحبّون ... یلیتنى قدّمت لحیاتى»
۹ - محرومیت از توشه هاى اخروى، مایه ناکامى از زندگى حقیقى; حتى در آخرت «لحیاتى»
لام در «لحیاتى» براى تحلیل است و «حیاة» ممکن است مصدر و به معناى «زنده شدن» باشد. بنابراین مفاد آیه شریفه این مى شود که: اى کاش! براى زنده شدن خود، از پیش توشه اى تهیه دیده بودم. این گفته نشان مى دهد که در آخرت، خطاکاران آرزوى زنده شدن داشته و خود را از حیات واقعى محروم مى بینند.
۱۰ - تذکر و بیدارى انسان در قیامت، حاصلى جز پشیمانى و حسرت ندارد. «و أنّى له الذکرى . یقول یلیتنى قدّمت لحیاتى»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۲۱–۲۶ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۲۱–۲۶ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۲۱–۲۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۳۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آخرت فروشی خطاکارانبی تأثیری تنبه در قیامتبینش غلط خطاکارانتوشه های اخرویحسرت اخروی خطاکارانحسرت خطاکاراندنیاطلبی خطاکارانعوامل مؤثر در فرجام اخروی انسانعوامل محرومیت از زندگیفضیلت زندگی اخرویمحرومیت از توشه اخرویپشیمانی اخروی خطاکارانبی تأثیری پشیمانی در قیامتنقش توشه اخرویویژگیهای زندگی اخرویاجتناب از غصب ارثرابطه دنیا با آخرتاجتناب از مال دوستیحسرت در قیامتپشیمانی در قیامتتأمین فقراویژگیهای زندگی دنیویخطاکاران در قیامتاحترام یتیمنقش دنیاآثار اخروی عمل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
- جهان اخرت، جهانی سراسر زندگی+۱ آیه
- انسانها در قیامت، ارزومند انجام عمل صالح در دنیا برای حیات اخرتی خود+۱ آیه
- جهنّمیان ارزومند پیش فرستادن توشهای برای عالم اخرت+۱ آیه
- مشاهده جهنّم، زمینهساز ارزومندی انسان به فراهمساختن توشهای در دنیا برای حیات اخرتی خود+۱ آیه
- حیات اخرتی، حیات حقیقی برای انسان+۲ آیه
- حیات اخرت، فاقد هرگونه زمینه و فرصت برای انجام دادن عمل و تکالیف+۶ آیه
- ارزوی جهنّمیان، جهت پیش فرستادن کارهای نیک از دنیا، برای اخرت+۱ آیه
- حسرت جهنّمیان، از تهیّه نکردن توشه اخرتی برای خود در دنیا+۱ آیه
- حسرت و تاسّف بیفایده در قیامت، نتیجه تذکّر و بیرون امدن از خواب غفلت، در دنیا+۱ آیه
- غفلتپیشگی در دنیا، سبب حسرت در قیامت+۲ آیه
- پیش فرستادن عمل صالح، شرط بهره مندی از حیات در اخرت+۱ آیه
- تجلّی ربوبیّت خدا در قیامت، برای مجرمان غافل+۱ آیه
- قیامت، روزی سخت و دشوار+۱ آیه
- انسانها در قیامت، ارزومند اجرای عمل صالح در دنیا، برای حیات اخرتی خود+۳ آیه
- دل نبستن به ثروت، توشهای سودمند برای اخرت+۲ آیه
- ارزوی انسان، هنگام مشاهده جهنّم، مبنی بر فراهم کردن توشه و پیش فرستادن عملی نیک، برای معاد و روز حیات واقعی+۱ آیه
- تذکّر و بیدار شدن از خواب غفلت پس از مشاهده جهنم، عامل ندامت در قیامت+۱ آیه
- ترک عمل صالح، عامل ندامت و پشیمانی+۴ آیه
- مشاهده جهنّم از عوامل ندامت انسان، در کوتاهی خود نسبت به فراهم نمودن اعمالی در دنیا، برای اخرت خویش+۱ آیه
- اظهار پشیمانی از سوی جهنّمیان به هنگام مشاهده جهنّم+۱ آیه
- کافران، افرادی نادم در قیامت+۵ آیه
- قیامت، زمان و وقت ظهور و بروز ندامتها و پشیمانی انسانها+۶ آیه
- کردار نیک ذخیره شده در اخرت، موجب اطمینان نفس و ارامش خاطر انسان در قیامت+۱ آیه
- اگاهی از فلسفه فقر و غنا و برخورد صحیح با یتیمان، مسکینان و اموال مردم و دل نبستن به ثروت، مایه اطمینان نفس انسان+۲ آیه