آیه ۹ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۹ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۴

أَمْ حَسِبْتَ أَنَ أَصْحَابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ كَانُوا مِنْ آيَاتِنَا عَجَباً

آیا گمان کردی اصحاب کهف و رقیم از آیات عجیب ما بودند؟!

معنی کلمات و عبارات
«أَمْ»: متضمّن معنی دو حرف است: (بَلْ) اضراب، که بر انتقال از سخنی به سخنی دلالت دارد، و همزه استفهام انکاری که مفید نفی است (نگا: بقره / . «أَمْ حَسِبْتَ»: مخاطب پیغمبر است و مقصود دیگران. «الْکَهْفِ»: غار. «الرَّقِیمِ»: کتیبه. لوحه. «أَصْحَابَ الْکَهْفِ وَ الرَّقِیمِ»: گروهی از جوانان مؤمن و هوشمند بودند که از دست طاغوت عصر خویش به غاری پناه بردند، و بعدها نام آنان را بر کتیبه‌ای بالای در غار نصب کردند. «آیَاتِنَا»: نشانه‌های قدرت ما. عجائب و غرائب ساخته و پرداخته آفرینش ما. «عَجَباً»: عجیب. شگفت. نادره. مصدر است و برای مبالغه در معنی وصفی به کار رفته است و خبر (کانُوا) است.
نزول
نکات آیه
۱- سرگذشت اصحاب کهف، از آیات و نشانه هاى الهى است. «أم حسبت أن أصحب الکهف و الرقیم کانوا من ءایتنا» ۲- «اصحاب رقیم»، نام دیگر «اصحاب کهف» است. «أصحب الکهف و الرقیم» چون در آیات این سوره، سخنى درباره «اصحاب رقیم» به میان نیامده، محتمل است «اصحاب رقیم» نام و وصفِ دیگرى براى اصحاب کهف باشد از آن جا که «رقیم» به معناى مرقوم و ثبت شده است، برخى گفته اند که بدان جهت این نام بر آنان اطلاق شده که شرح حال شان، بر دیوار غار یا در نقطه دیگرى، به صورت «سنگ نوشته» ثبت شده است. ۳- ماجراى اصحاب کهف، با توجه به قدرت و اراده خداوند، رخدادى شگفت نیست. «أم حسبت أنّ أصحب الکهف ... کانوا من ءایتنا عجبًا» «أم» در ابتداى آیه،«أم منقطعه» است و معناى اضراب همراه با استفهام و انکار دارد، بنابراین، معناى عبارت چنین است: «آیا چنین گمان کردى که اصحاب کهف ...». ۴- خداوند، آیاتى بس شگفت تر از ماجراى اصحاب کهف دارد. «أم حسبت أنّ أصحب الکهف ... کانوا من ءایتنا عجبًا» نفى شگفتى از ماجراى اصحاب کهف - على رغم شگفتى آن در نظر آدمیان - گواه این مطلب است که خداوند، آیاتى بس عجیب تر از این داستان نیز آفریده است. ۵- قبل از نزول قرآن نیز سرگذشت اصحاب کهف در بین مردم مطرح بوده است. «أم حسبت أنّ أصحب الکهف ... کانوا من ءایتنا عجبًا» سیاق و لحن آیه، حاکى از آن است که مردم عصر بعثت، از داستان اصحاب کهف، اطلاعاتى هر چند ناقص داشته اند و آن را از عجایب مى شمردند. ۶- تسلّى دادن به پیامبر(ص) و تسکین اندوه آن حضرت، از اهداف بیان سرگذشت اصحاب کهف «أم حسبت أنّ أصحب الکهف و الرقیم کانوا من ءایتنا عجبًا» «حسبت» خطاب به پیامبر(ص) است. سیاق آیات، اقتضا مى کند که این آیه با آیات پیشین، به خصوص «لعلّک باخع نفسک» مرتبط باشد. از وجوه محتمل این است که یادآورى داستان اصحاب کهف و بیان ویژگى هاى آنان، ممکن است داراى این پیام باشد که مؤمنان حقیقى، گرچه اندک اند، ولى ارزشمند بوده و حضور آنان در برابر اکثریت کفرپیشه، مایه تسلّى خاطر است.
تفسیر (۱۲)
روایات و احادیث

۷- «عن أبى عبداللّه(ع) فى قوله «أم حسبت أنّ أصحاب الکهف و الرقیم...» قال: هم قوم فرّوا و کتب ملک ذلک الزمان بأسمائهم و أسماء آبائهم و عشائرهم فى صحف من رصاص ; از امام صادق(ع) درباره سخن خدا «أم حسبت أنّ أصحاب الکهف و الرقیم...» روایت شده که فرمود: آنان، قومى بودند که فرار کردند و پادشاه آن زمان، نام آنان و پدران و عشیره هاشان را در چند لوحه از سرب مرقوم داشت. (این وجه تسمیه اصحاب کهف به اصحاب رقیم است)». [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۳۲۱، ح ۵; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۴۴، ح ۲۱.] ۸- «عن نعمان بن بشیر، انّه سمع رسول اللّه(ص) یحدث عن أصحاب الرقیم: انّ ثلاثة نفر دخلوا إلى الکهف فوقع من الجبل حجر على الکهف فأوصد علیهم ... ففرج اللّه عنهم و خرجوا إلى أهلیهم راجعین ; از نعمان بن بشیر نقل شده که او، از رسول اللّه(ص) شنید که درباره اصحاب رقیم فرمود: آنان، سه نفر بودند که داخل غار شدند و سنگى از کوه بر غار فرود آمد و غار را به روى آنان بست ... پس خداوند، گشایشى در کارشان پدید آورد و از غار آزاد شدند و به سوى خانواده هاى خود بازگشتند». [منبع: الدرالمنثور، ج ۵، ص ۳۶۳.] ۹- «عن أبى عبداللّه(ع) قال: إنّ أصحاب الکهف أسرّوا الإیمان و أظهروا الکفر ... ; از امام صادق(ع) روایت شده: اصحاب کهف، ایمان خود را مخفى داشته و تظاهر به کفر مى کردند». [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۳۲۱، ح ۴ و ۱۰; نورالثقلین، ج ۳، ص ۲۴۴، ح ۲۰.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۲)
  • محرومیّت اصحاب کهف از ازادی دینی در جامعهخود+۳ آیه
  • حکومت دقیانوس، سلب کننده ازادی اصحاب کهف+۳ آیه
  • حکومت دقیانوس، سلب کننده ازادی اصحاب کهف+۲ آیه
  • بیدار شدن اصحاب کهف از خواب چندین ساله، از ایات خدا+۲ آیه
  • استبداد حاکمان عصر اصحاب کهف موجب فرار مؤمنان از شهر و پناه گرفتن انان در غار+۴ آیه
  • ارامش روحی اصحاب کهف هنگام قیام و نهضت خود+۱ آیه
  • گریختن اصحاب کهف از جلوههای ناپایدار زندگی و پیروزی انان در امتحان الهی+۲ آیه
  • امداد خدا به اصحاب کهف، با اعطای ارامش روحی و فراهم کردن زمینه برای نجات و اسودگی انان+۲ آیه
  • بیداری اصحاب کهف از خواب چندین ساله، امری شگفت و تحت تدبیر خدا+۴ آیه
  • خواب چند صد ساله اصحاب کهف، از ایات خدا+۲ آیه
  • تسلّی دادن به پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) و تسکین اندوه ان حضرت از اهداف بیان سرگذشت اصحاب کهف
  • مطرح بودن قصه اصحاب کهف در بین مردم قبل از نزول قران
  • سرگذشت اصحاب کهف و بیدار شدن انان از خواب چندین ساله، امری غیرعادی و از ایات خدا+۳ آیه
  • اصحاب رقیم، نام دیگر برای اصحاب کهف
  • فرستاده شدن یک نفر به شهر از سوی اصحاب کهف برای تهیّه موادّ غذایی+۱ آیه
  • تاکید اصحاب کهف بر متوجّه نشدن حتّی یک نفر از اسرار انان+۱ آیه
  • سه نفر بودن، یکی از احتمالهای مطرح شده درباره تعداد اصحاب کهف+۱ آیه
  • پنج نفر بودن تعداد اصحاب کهف در دیدگاه برخی مردم عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • هفت نفر بودن اصحاب کهف از دیدگاه برخی مردم عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • سرگذشت ایمان اصحاب کهف به خدا، شایسته یاداوری+۱ آیه
  • بتپرستی مردمِ دوران اصحاب کهف+۱ آیه
  • هجرت و کنارهگیری اصحاب کهف، از بتپرستان و بتها+۱ آیه
  • سالم بودن بدنهای اصحاب کهف، در مدت خواب انان (سیصد و نه سال)+۲ آیه
  • گردش بدنهای اصحاب کهف به چپ و راست، در مدّت خواب انان+۱ آیه
  • اصحاب کهف، تحت تربیت ویژه الهی+۴ آیه
  • وجود ایاتی شگفتاورتر از ماجرای اصحاب کهف در نزد خدا
  • شگفتاور نبودن ماجرای اصحاب کهف با توجّه به قدرت خداوند و وجود ماجراهایی مشابه ان در طبیعت
  • توجّه به قدرت خدا، از عوامل رفع تعجّب
  • تقیّه اصحاب کهف با حفظ رازداری به هنگام تهیّه اذوقه+۲ آیه
  • نااگاهی اصحاب کهف، از مدّت زمان خواب خویش+۱ آیه
  • تبدیل شدن اصحاب کهف به دو حزب و گروه، پس از بیدار شدن از خواب طولانی، به علّت اختلاف در مدّت ان+۲ آیه
  • اشکار شدن مدّت خواب اصحاب کهف بر دو حزب و گروه از ان، فلسفه بیدار کردن انان از خواب طولانی+۲ آیه
  • قوم اصحاب کهف، متشکّل از دو حزب مؤمن و کافر+۱ آیه
  • اختلاف احزاب عصر اصحاب کهف، در مدّت خواب اصحاب کهف در غار+۲ آیه
  • روشن شدن مدّت خواب اصحاب کهف برای احزاب دوران انان، فلسفه برانگیختن انان از خواب طولانی+۲ آیه
  • جواز ساختن مسجد، بر مزار بندگان مؤمن+۱ آیه
  • شرح داستان اصحاب کهف، از اخبار غیبی خدا+۲ آیه
  • خواب اصحاب کهف و بیدار شدن پس از ان، دلیلی بر امکان رجعت+۵ آیه
  • درخواست اصحاب کهف از فرستاده خویش، جهت تهیّه پاکیزه ترین رزق برای انان+۱ آیه
  • مدّت خواب اصحاب کهف، سرّی دست نیافتنی برای بشر، بدون کمک وحی+۲ آیه
  • هجرت از منطقه جبّاران سلطه گر، راهی برای نجات و رهایی از سلطه ظالمانه انان+۲ آیه
  • شگفتی پیامبر(صلی الله علیه واله) از داستان اصحاب کهف، مورد سؤال انکاری خدا
  • ممنوعیّت سؤال محمّد(صلی الله علیه واله) از اهل کتاب، درباره تعداد اصحاب کهف و سرگذشت انان+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور خودداری از پرسش، درباره عدد اصحاب کهف و سرگذشت انها از دیگران+۱ آیه
  • ممنوعیّت پرسش محمّد(صلی الله علیه واله) از یهود درباره تعداد اصحاب کهف و سرگذشت انان+۱ آیه
  • شک و تردید مردم زمان اصحاب کهف، در عدد انان+۱ آیه
  • شک و تردید اصحاب کهف، در مدّت خواب خود+۱ آیه
  • وجود شکنجه، در دوران اصحاب کهف+۱ آیه
  • سطحی بودن شناختهای مبتنی بر حدس و گمان و تخیّل+۱ آیه
  • شهر عَمّان، در نزدیکی غار اصحاب کهف+۱ آیه
  • تابش خورشید به سمت راست غار اصحاب کهف در صبحگاهان و تابش ان به سمت چپ ان در عصر گاهان+۱ آیه
  • کیفیّت تابش افتاب بر غار اصحاب کهف، هنگام صبح و عصر، از ایات الهی+۱ آیه
  • ظنّ و گمان ادمی به بیداری اصحاب کهف، به رغم خواب بودن انها+۱ آیه
  • عبادت خدای یگانه، دعوت اصحاب کهف از قوم خود+۱ آیه
  • اصحاب کهف، انسانهایی موحّد و پرستشگر خدای یکتا+۱ آیه
  • اعراض اصحاب کهف، از مشرکان و معبودان باطل انها+۱ آیه
  • بازدیدکنندگان از اصحاب کهف، معتقد به برتری علم خدا نسبت به انان+۱ آیه
  • علم خدا، به حال اصحاب کهف+۱ آیه
  • علم خداوند نسبت به مدّت خواب اصحاب کهف+۴ آیه
  • علم خداوند نسبت به مدّت خواب اصحاب کهف+۴ آیه
  • خداوند، عالم به تعداد اصحاب کهف+۱ آیه
  • اختفای اصحاب کهف، در غار+۲ آیه
  • پناهنده شدن اصحاب کهف و جوانمردان مؤمن به غار، در پی فرار از بت پرستان دیارشان+۳ آیه
  • بهره مندی اصحاب کهف از رحمت الهی، در پی اعلام یکتاپرستی خود و پناه بردن به غار+۱ آیه
  • اختلاف مردم عصر اصحاب کهف، بر سر ساختن بنا بر روی قبر اصحاب کهف، جهت پنهان کردن ان و ساختن مسجد بر مزار انان+۱ آیه
  • موفّق شدن مؤمنان عصر اصحاب کهف، در ساختن مسجد و عبادتگاه بر مزار انان+۱ آیه
  • جواز ساختن مسجد و عبادتگاه، بر سر قبر بندگان صالح+۱ آیه
  • تسلاّ دادن به پیامبر(صلی الله علیه واله) و تسکین اندوه ان حضرت، از اهداف بیان سرگذشت اصحاب کهف+۱ آیه
  • برخورداری اصحاب کهف از اطمینان قلبی، موجب اظهار توحید و تبرّی از شرک در برابر دشمن+۱ آیه
  • اطمینان و استواری قلب اصحاب کهف از طرف خداوند، در پی قیام انان علیه شرک+۱ آیه
  • قدرت و اطمینان بخشیدن به قلب اصحاب کهف، در مبارزه با حاکم زمانش، موهبتی الهی به انان+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به مجادله روشن، درباره اصحاب کهف+۱ آیه
  • نهی خداوند، از مجادله پیامبر صلی الله علیه و اله، درباره تعداد اصحاب کهف+۱ آیه
  • هشدار خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله از مجادله بیاثر با جاهلان، درباره تعداد اصحاب کهف+۱ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۲ آیه
  • دلداری به پیامبراکرم صلی الله علیه و اله و تسکین اندوه ان حضرت، از اهداف بیان سرگذشت اصحاب کهف+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور بازگو کردن قصّه اصحاب کهف، بر اساس وحی+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به مجادله روشن، درباره اصحاب کهف+۱ آیه
  • اعتقاد کاشفان غار اصحاب کهف به مرگ انان، پس از کشف اقامتگاه انان+۱ آیه
  • مرگ اصحاب کهف پس از بیداری انان از خواب چند صدساله و اطلاع یافتن مردم+۳ آیه
  • بیداری اصحاب کهف، پس از خواب طولانی، از شواهد و دلایل حقّانیّت معاد جسمانی+۵ آیه
  • عذاب و کیفر جسمانی جهنمیان، از دلایل جسمانیت معاد+۶ آیه
  • پیشنهاد ساخت بنا بر قبر اصحاب کهف از سوی کاشفان مؤمن ان دیار+۱ آیه
  • رواج پول نقره برای مبادلات اقتصادی، در جامعه عصر اصحاب کهف+۱ آیه
  • استفاده اصحاب کهف از سکّههای نقرهای خود برای تهیّه غذا، پس از بیدار شدن از خواب طولانی+۱ آیه
  • نقش نقره و پولهای نقرهای در خرید و فروش کالا و مبادلات اقتصادی در زمان اصحاب کهف+۱ آیه
  • نحوه تابش نور خورشید بر جانب چپ و راست غار اصحاب کهف، از ایات الهی+۱ آیه
  • وکالت فردی از اصحاب کهف از سوی دیگران، برای تهیّه غذا+۱ آیه
  • مشروعیّت وکالت، در دین اصحاب کهف+۱ آیه
  • وکالت یافتن یکی از اصحاب کهف از جانب بقیّه، برای خریداری خوراک سالم و پاک از شهر+۱ آیه
  • اصحاب کهف تنها پذیرشگر ولایت و سرپرستی خداوند+۱ آیه
  • برانگیختن اصحاب کهف و پرده برداشتن از راز خواب انان برای یقین پیدا کردن مردم به حقانیت وعده خدا و برپایی قیامت+۲ آیه
واژه‌ها