سوره نمل(النمل)، آیه ۴۰ · جزء ۱۹ · صفحه ۳۸۰
قَالَ الَّذِي عِندَهُ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتَابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَن يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرًّا عِندَهُ قَالَ هَٰذَا مِن فَضْلِ رَبِّي لِيَبْلُوَنِي أَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ وَمَن شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ
(امّا) کسی که دانشی از کتاب (آسمانی) داشت گفت: «پیش از آنکه چشم بر هم زنی، آن را نزد تو خواهم آورد!» و هنگامی که (سلیمان) آن (تخت) را نزد خود ثابت و پابرجا دید گفت: «این از فضل پروردگار من است، تا مرا آزمایش کند که آیا شکر او را بجا میآورم یا کفران میکنم؟! و هر کس شکر کند، به نفع خود شکر میکند؛ و هر کس کفران نماید (بزیان خویش نموده است، که) پروردگار من، غنیّ و کریم است!»
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷–۴۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۴۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۴۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۵۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۶–۴۴ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۰
روایات و احادیث
۲۶ - «عن على بن محمد (فى قول اللّه تعالى) «...الذى عنده علم من الکتاب» فهو آصف بن برخیا...; [منبع: تحف العقول، ص ۴۷۶ - ۴۷۸; نورالثقلین، ج ۴- ، ص ۹۱، ح ۷۷.] از امام هادى(ع) [درباره سخن خداى متعال ]«...الذى عنده علم من الکتاب» روایت شده است که او آصف بن برخیا بود...». ۲۷ - «عن أبى جعفر(ع) قال: إنّ اسم اللّه الأعظم على ثلاثة و سبعین حرفاً و إنّما کان عند آصف منها حرف واحد فتکلّم به فخسف بالأرض ما بینه و بین سریر بلقیس حتّى تناول السریر بیده ثمّ عادت الأرض کما کانت أسرع من طرفة عین; [منبع: کافى، ج ۱، ص ۲۳۰، ح ۱; نورالثقلین، ج ۴، ص ۸۹- ، ح ۷۲.] از امام باقر(ع) روایت شده است که اسم اعظم الهى داراى ۷۳ حرف است و آنچه آصف بن برخیا داشت تنها یک حرف از آن بود که با به زبان آوردن آن حرف، زمین در فاصله بین او و تخت بلقیس فرو رفت تا آن که آصف دست برد و تخت بلقیس را گرفت. سپس زمین به حالت اولیه اش که داشت برگشت و این کار سریع تر از یک چشم برهم زدن انجام گرفت». ۲۸ - «عن أبى عبداللّه(ع) قال:...الوجه الثالث من الکفر النعم و ذلک قوله تعالى یحکى قول سلیمان «هذا من فضل ربّى لیبلونى ءأشکر أم أکفر...»; [منبع: کافى، ج ۲، ص ۳۸۹، ح ۱; تفسیر برهان، ج ۳، ص ۲۰۶- ، ح ۱.] از امام صادق(ع) روایت شده است:...قسم سوم از اقسام کفر، کفران نعمت ها است و این سخن خداوند متعال است که از زبان سلیمان(ع) حکایت مى کند: «...لیبلونى ءأشکر أم أکفر»».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۴)
- اعلام امادگی اصف بن برخیا برای اوردن تخت بلقیس
- احضار تخت بلقیس به اشاره اصف بن برخیا
- حضور اصف بن برخیا در تشکیلات حکومتی سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
- پاسخ مثبت اصف بن برخیا به سلیمان(علیه السلام)برای اوردن تخت بلقیس+۲ آیه
- توانایی فوقالعاده اصفبنبرخیا در اوردن تخت بلقیس، مظهر فضل خدا در نظر سلیمان(علیه السلام)
- . احضار تخت بلقیس به وسیله اصف بن برخیا، موجب سپاسگزاری سلیمان(علیه السلام) به درگاه خداوند
- دانش اصف بن برخیا، بخشی از علم به کتاب
- . اصف بن برخیا، برخوردار از اسم اعظم
- علم خارقالعاده اصف بن برخیا، منشا قدرت او
- مقهور بودن قدرت عفریت دربار سلیمان(علیه السلام)در برابر قدرت و علم اصف بن برخیا+۱ آیه
- اصف بن برخیا، دارای توانایی فوقالعاده
- توانایی اصف بن برخیا در اوردن تخت بلقیس در کمتر از یک چشم بر هم زدن
- انسان، دارای اراده و اختیار برای سپاسگزاری به درگاه خدا+۲ آیه
- امکان اگاهی از اسم اعظم الهی+۱ آیه
- اگاهی از اسم اعظم، سبب سلطه بر تکوین
- اصف بن برخیا، اگاه از اسم اعظم
- کریم
- امتحان سلیمان(علیه السلام) با حاضر شدن تخت بلقیس، به طور خارقالعاده نزد او
- حضور تخت بلقیس نزد سلیمان(علیه السلام) با قدرت فوق العاده اطرافیانش(علیه السلام) ازمایشی برای او
- امکانات و نعمتهای داده شده به انسان، وسیله ازمون او از جانب خداوند
- جدا شدن حقشناسان و شاکران از ناسپاسان، از حکمتهای امتحانهای الهی
- انتقال تخت بلقیس به قصر سلیمان در یک چشم به هم زدن، با نیروی خارق العاده برخی از یاران سلیمان+۲ آیه
- حاضر شدن تخت بلقیس نزد سلیمان(علیه السلام) در یک چشم بر هم زدن، از فضل خداوند و سبب ازمون وی از دیدگاه او+۱ آیه
- امکانات و مزایای هر انسان، وسیله ازمون او از جانب خداوند در راستای تربیت و رشد
- سرعتِ اوردن تخت ملکه سبا نزد سلیمان(علیه السلام)، همانند چشم برهمزدن
- اقدام اصفبنبرخیا، برای حاضر ساختن تخت بلقیس با یک چشم بر هم زدن، در برابر سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- مطلوبیّت اظهار نعمتها و تفضّلات الهی+۲ آیه
- قدرتهای فوق العاده در حکومت سلیمان(علیه السلام)، فضلی از جانب خداوند برای او
- احضار تخت ملکه سبا از سوی اصف بن برخیا، به صورت خارق العاده و در کمتر از یک چشم به هم زدن+۱ آیه
- خداوند، صاحب احسان و کرم، نسبت به خلق+۱ آیه
- ازمایش انسانها، اقتضای ربوبیّت خداوند
- بی نیازی خدا از دیگران، از اثار ربوبیّت او
- فضل خداوند بر بندگان، برخاسته از ربوبیت او+۱ آیه
- بی نیازی خداوند، موجب زیان ندیدن او از کفر و اعراض مردم+۳ آیه
- تفضّلات الهی، راهی برای امتحان انسانها
- اعطای قدرت و حکومت خارق العاده به سلیمان(علیه السلام)، نمود فضل خداوند+۱ آیه
- بهره مندی از قدرت و حکومت خارق العاده، جلوه فضل خدا+۱ آیه
- تفضّلات الهی، مقتضی شکر و سپاس بندگان+۱۰ آیه
- سلیمان(علیه السلام)، از مشمولان فضل خدا+۱ آیه
- خداوند، صاحب کرامت و بزرگواری+۱ آیه
- راستگویی «اصف بن برخیا» در ادّعای خود، مبنی بر احضار تخت ملکه سبا، در یک چشم بر هم زدن+۱ آیه
- امتحان سلیمان(علیه السلام) از سوی خداوند، با اعطای قدرت و علم به او+۱ آیه
- حضور افراد عالم به معارف الهی، در حکومت و دربار سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- اصف بن برخیا، از بزرگان دربار سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
- حضور اصف بن برخیا، در تشکیلات حکومتی سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
- پاسخ مثبت اصف بن برخیا به سلیمان(علیه السلام)، برای اوردن تخت بلقیس+۲ آیه
- شکرگزاری سلیمان(علیه السلام) به درگاه خدا، در مقابل تفضّلات الهی+۲ آیه
- انتقال تخت بلقیس به قصر سلیمان(علیه السلام) (از یمن تا فلسطین) در یک چشم به هم زدن و به صورت خارق العاده، به وسیله اصف برخیا+۳ آیه
- بهره مندی سلیمان(علیه السلام)، از مواهب و نعمتهای خداوند+۵ آیه
- تفضّل خاصّ خدا به سلیمان(علیه السلام) در پی حاضر شدن اعجازامیز تخت بلقیس نزد او، زمینه ای برای ازمایش و پرسش از سپاس یا ناسپاسی او+۱ آیه
- بهره مندی انسان از اثار شکرگزاری خویش به درگاه ربوبی+۲ آیه
- شکرگزاری به درگاه الهی، عامل بهره مندی انسان از ایات خدا+۲ آیه
- شکرگزاری به درگاه الهی، عامل افزایش نعمت+۱ آیه
- شکرگزاری در برابر نعمتهای خداوند، نمود موفقیّت در ازمون الهی
- اختیار انسان در پیمودن راه شکر و سپاسگزاری+۲ آیه
- بهره مندی از فضل الهی، موجب شکرگزاری به درگاه خداوند+۱۰ آیه
- بهره مندی از قدرت الهی فوق العاده، نعمتی شایسته یاداوری و سپاس+۱ آیه
- بهره مندی از قدرت فوق العاده الهی، امتحانی در راستای متمایز شدن شکرگزاری از ناسپاسان+۱ آیه
- شکرگزاری در برابر نعمتهای خدا، نمود موفقیّت در ازمون الهی
- شکرگزاری سلیمان(علیه السلام)، در برابر نعمتهای الهی+۲ آیه
- بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان
- علم، منشا قدرت
- توانایی اصف بن برخیا، بر اوردن تخت ملکه سبا، در یک چشم به هم زدن، از اثار بهره مندی وی از علم لدنّی
- تفضّلات الهی، راهی برای امتحان انسانها
- بهره مندی از قدرت و حکومت خارق العاده، جلوه فضل خدا+۱ آیه
- تفضّلات الهی، مقتضی شکر و سپاس بندگان+۱۰ آیه
- سلیمان(علیه السلام)، از مشمولان فضل خدا+۲ آیه
- بهره مندی از قدرت فوق العاده، وسیله امتحان، از دیدگاه سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
- اصف بن برخیا از درباریان سلیمان، دارای قدرت روحی فوق العاده
- اصف بن برخیا، بهره مند از قدرت فوق العاده، در اوردن تخت پادشاه سبا، در کمترین زمان و یک چشم زدن بر هم+۱ آیه
- مقهور بودن قدرت عفریت دربار سلیمان(علیه السلام)، در برابر قدرت اصف بن برخیا+۱ آیه
- بهره مندی از تعالیم کتاب اسمانی، سبب توانمندی روحی و معنوی فوق العاده اصف بن برخیا
- انتقال تخت بلقیس از سبا به نزد سلیمان(علیه السلام)در یک چشم برهم زدن، با نیروی فوق العاده معنوی، به دست اصف بن برخیا
- حضور افراد قدرتمند و دارای توان روحی فوق العاده دربار سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
- ادّعای سلیمان(علیه السلام) بر امتحان شدن، از ناحیه خداوند، در پی بهره مندی خویش از درباریان دارای قدرت فوق العاده روحی+۱ آیه
- شکر و سپاس سلیمان(علیه السلام) به درگاه خداوند، به سبب برخورداری از افراد دارای توان فوق العاده روحی و معنوی در دربار خود+۱ آیه
- بهره مندی سلیمان(علیه السلام) از درباریان توانمند روحی و معنوی، جلوه فضل خداوند نسبت به ان حضرت+۱ آیه
- قدرت نمایی سلیمان(علیه السلام) در اوردن تخت بلقیس، به وسیله درباریان خود+۲ آیه
- بهره مندی سلیمان(علیه السلام) از قدرت خارق العاده درباریان، تبلور فضل خدا برای ان حضرت
- خداوند، منشا اعطای توانمندی و قدرت
- اعتقاد به منشا دانستن خداوند در اعطای قدرت و امکانات، عاملی برای سپاسگزاری و اجتناب از کفرورزی
- اعتراف انسان به منشا بودن خداوند، در اعطای قدرت و امکانات، و قلمداد نمودن ان با عنوان فضل الهی، و عاملی برای امتحان، امری شایسته
- کرامت اصف بن برخیا با اوردن تخت بلقیس در کمتر از یک چشم بر هم زدن
- خداوند، صاحب کرامت و بزرگواری+۱ آیه
- کریم / اسماوصفات+۱ آیه
- بی نیازی خداوند، موجب زیان ندیدن او از کفر و اعراض مردم+۳ آیه
- کفران نعمت، سبب خسران و زیان کفران کننده ان+۱ آیه
- بهره مندی از نعمتِ رفاه و اسایش، زمینه ناسپاسی و کفران
- برخورداری از قدرت و امکانات، زمینه کفران+۲ آیه
- کفران نعمت، از خصلتهای ناپسند انسان+۵ آیه
- مُبتلی/ اسما و صفات
- شکر نعمتهای الهی، از عوامل مدح و ستایش+۳ آیه
- نعمتهای داده شده به انسان، وسیله ازمون او از جانب خداوند
- شاکر بودن در برابر خداوند، نشانه موفقیّت در امتحان با نعمت
- سلیمان علیه السلام، برخوردار از نعمتها و مواهب گسترده الهی+۵ آیه
- حضور اصفبنبرخیا با علم و قدرت فوقالعاده در تشکیلات حکومتی سلیمان علیه السلام، نعمتی الهی و شایسته شکرگزاری+۱ آیه
- اگاهی و اعتراف سلیمان علیه السلام به امتحان بودن نعمتهای الهی اعطا شده به وی
- احضار تخت بلقیس در کمتر از یک چشم به هم زدن، از نعمتهای الهی بر سلیمان علیه السلام
- فضل خدا بر انسانها، از نعمتهای مقتضی شکرگزاری در برابر او+۱۰ آیه
- بهره مندی و منفعت نفس ادمی، منوط به انگیزه و عملکرد خویش+۱ آیه
- علم و اگاهی شرط ولایت و منشا قدرت
- ولایت تکوینی اصفبنبرخیا و اوردن تخت بلقیس در کمتر از یک چشم بر هم زدن
- انجام دادن کار خارق العاده با اوردن تخت از سرزمین سبا به شامات، وسیلهای برای هدایت بلقیس+۱ آیه
- استفاده سلیمان علیه السلام از احضار تخت بلقیس به صورت خارقالعاده جهت هدایت وی+۲ آیه