سوره نور(النور)، آیه ۲۰ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۱
وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ وَأَنَّ اللَّهَ رَءُوفٌ رَّحِيمٌ
و اگر فضل و رحمت الهی شامل حال شما نبود و اینکه خدا مهربان و رحیم است (مجازات سختی دامانتان را میگرفت)!
معنی کلمات و عبارات
«لَوْ لا ...»: جواب (لَوْ لا) محذوف است و تقدیر چنین است: لَعَاقَبَکُمْ فِیمَا قُلْتُمْ لِعَائِشَةَ. لَعَجَّلَ عُقُوبَتَکُمْ فِیالدُّنْیَا بِالْمَعْصِیَةِ. لَمَسَّکُمْ فِیمَا أَفَضْتُمْ فِیهِ عَذابٌ عَظِیمٌ. «وَإِنَّ اللهَ رَؤُوفٌ رَّحیمٌ»: عطف بر جمله (فَضْلُ اللهِ ...) است.
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - مؤمنان، از فضل و رحمت خدا برخورداراند. «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته»
۲ - وضع کیفر سخت (عذاب دردناک)، به منظور جلوگیرى از آلوده شدن جامعه ایمانى به مفاسد اخلاقى و فحشا، جلوه اى از فضل و رحمت خداوند به امت اسلامى «إنّ الذین یحبّون أن تشیع الفحشة ... لهم عذاب ألیم ... و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته»
۳ - خداوند، رئوف و رحیم (مهربان) است. «و أنّ اللّه رءوف رحیم»
۴ - فضل، رحمت، رأفت و مهربانى خداوند، موجب شتاب نکردن او در عذاب اشاعه دهندگان فحشا «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته و أنّ اللّه رءوف رحیم»
جواب «لولا» محذوف است و آنچه مى تواند مقدر باشد - به قرینه آیه ۱۴ (لمسّکم فیما أفضتم فیه عذاب عظیم) و نیز آیه قبلى که در آن اشاعه دهندگان فحشا تهدید به عذاب شده اند - جمله اى مانند «لعاجلکم بالعقوبة» و یا «لهلکتم» مى باشد.
۵ - وضع کیفر سخت براى اشاعه دهندگان فحشا و افشاى چهره توطئه گران «افک»، از جلوه هاى فضل و رحمت خدا بر مسلمانان صدراسلام «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته»
برداشت یاد شده، به خاطر این است که آیه شریفه، دهمین و آخرین آیه اى است که درباره ماجراى «افک» نازل گردید و قهراً ارتباط نزدیکى با این ماجرا دارد.
۶ - فضل و رحمت خدا، مردم صدراسلام را که ندانسته در گسترش توطئه «افک» دخالت داشتند، از گرفتار شدن به عذاب دنیوى و اخروى نجات بخشید. «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته»
به قرینه آیه پیش و نیز آیه ۱۴، جمله «و لولا فضل اللّه»، به تقدیر «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته مسکم عذاب فى الدنیا و الآخرة» مى باشد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱–۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱۹–۲۰ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱۹–۲۰ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱۹–۲۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۶–۲۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت مصونیت جامعهمنشأ نجات مردم صدراسلامموانع تعجیل در عذابکیفر اشاعه قصه افککیفر توطئه گران قصه افککیفر اشاعه فحشافلسفه عذابهای خدافضایل مسلمانان صدراسلامآثار رأفت خداموانع فحشارؤوفآثار فضل خدانشانه های فضل خدامشمولان فضل خدامراتب کیفرنجات بخشی خداعذاب دردناکمشمولان رحمتآثار رحمت خدانشانه های رحمت خدارحیمفضایل مؤمنانمراتب عذاب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
- رحمت خدا در اخرت، باعث پیشگیری از عذاب+۲ آیه
- رحمت خدا در اخرت، باعث پیشگیری از عذاب+۲ آیه
- فضل خدا در اخرت، مانع عذاب بزرگ+۲ آیه
- توفیق الهی، زمینه توبه و بازگشت از گناه+۲ آیه
- خداوند، تشریع کننده احکام و تکالیف+۲ آیه
- تشریع احکام، برخاسته از فضل و رحمت خداوند+۲ آیه
- تشریع احکام، برخاسته از رافت و رحمت خداوند+۲ آیه
- شتاب نکردن خدا در عذاب علاقه مندان به اشاعه فحشا، جلوه رافت خدا+۱ آیه
- احکام و قوانین اسلامی، جلوه ای از فضل خدا بر بندگان+۳ آیه
- مهلت خداوند به اشاعه دهندگان فحشا، به منظور توبه و اصلاح خویش، برخاسته از فضل و رحمت خداوند+۲ آیه
- رحمت خداوند در اخرت، باعث پیشگیری از عذاب+۲ آیه
- اشاعه دهندگان فحشا و فساد در میان مؤمنان، بی بهره از رحمت خداوند+۱ آیه
- اشاعه فحشا در میان مؤمنان، موجب محرومیت از رحمت خداوند در دنیا و اخرت+۱ آیه
- رؤف / اسماوصفات+۲ آیه
- فضل و رحمت الهی بر مؤمنان، بازدارنده انان از شایع کردن اخبار امنیّتی و جنگی، قبل از اگاه ساختن رهبران اسلامی+۲ آیه
- فضل و رحمت خداوند، سبب محفوظ ماندن مؤمنان از عذاب دنیوی و اخروی+۲ آیه
- رحمت خدا، مانع عذاب شدن مؤمنان در دنیا و اخرت+۲ آیه
- احکام و قوانین اسلامی، جلوه ای از فضل خدا بر بندگان+۵ آیه
- رحمت و مهربانی خداوند، موجب شتاب نکردن او در عذاب اشاعه دهندگان قصّه افک+۴ آیه
- فضل خداوند، منشا و موجب شتاب نکردن او در عذاب اشاعه دهندگان قصّه افک+۴ آیه
- الودگی به گناه، مانع بهره مندی از رحمت الهی+۵ آیه
- مهلت دادن خداوند به گناهکاران برای تزکیه و اصلاح خویش، برخاسته از فضل و رحمت خدا+۲ آیه
- فضل و رحمت خدا بر مؤمنان، بازدارنده انان از گناه و اشاعه فحشا+۳ آیه