سوره نور(النور)، آیه ۱۴ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۱
وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ لَمَسَّكُمْ فِي مَا أَفَضْتُمْ فِيهِ عَذَابٌ عَظِيمٌ
و اگر فضل و رحمت الهی در دنیا و آخرت شامل شما نمیشد، بخاطر این گناهی که کردید عذاب سختی به شما میرسید!
معنی کلمات و عبارات
«أَفَضْتُمْ فِیهِ»: در آن خوض کردید و غوطهور شدید. بدان پرداختید و در آن فرو رفتید (نگا: یونس / ). از مصدر افاضه و از ماده (فیض).
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - امت اسلامى، در دو عرصه دنیا و آخرت، از فضل و رحمت خداوند برخورداراند. «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته فى الدنیا و الأخرة»
۲ - مسلمانان صدراسلام، به خاطر بى مبالاتى و خوش باورى در توطئه «افک»، در معرض گرفتار شدن به عذابى سخت از سوى خدا قرار داشتند. «و لولا فضل اللّه علیکم ... لمسّکم فى ما أفضتم فیه عذاب عظیم»
۳ - فضل و رحمت الهى و افشاى چهره توطئه گران «افک» از سوى خدا، مسلمانان صدراسلام را از خطر عذابى بزرگ نجات بخشید. «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته ... لمسّکم فى ما أفضتم فیه عذاب عظیم»
۴ - هتک حرمت پیامبر(ص)، در پى دارنده عذابى بزرگ «لمسّکم فى ما أفضتم فیه عذاب عظیم»
برداشت یاد شده، با توجه به این نکته است که موضوع آیه شریفه، ماجراى «افک» است و با حرمت پیامبر(ص) ارتباط دارد که ناخواسته از سوى مسلمانان، در معرض هتک حرمت قرار گرفته بود.
۵ - دست اندرکاران اصلى توطئه «افک» علیه پیامبر(ص) و خاندان آن حضرت، از فضل و رحمت خداوند محروم شدند. «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته ... لمسّکم فى ما أفضتم فیه عذاب عظیم»
خداوند در آیه ۱۱، به شایعه سازان اصلى وعده عذاب بزرگ (و الذى تولّى کبره منهم له عذاب عظیم) مى دهد. واژه «افاضه» نیز به معناى سخن گفتن بسیار در باره موضوعى و انتشار آن است و این، کار توده مردم بود نه منافقان که سازنده اصلى تهمت و شایعه بودند. بنابراین فضل و رحمت خدا، شامل کسانى است که کارگزار اصلى تهمت نبودند; بلکه بر اثر جهل و غفلت سخنى در این زمینه به میان آوردند در آیه بعد نیز خداوند، جهل و ناآگاهى آنان را یادآور شده، مى فرماید: «و تقولون بأفواهکم ما لیس لکم به علم».
۶ - ترویج کنندگان شایعات و تهمت پردازى هاى ناروا - جدا از فضل و رحمت خداوند - مستحق عذاب الهى اند. «و لولا فضل اللّه علیکم و رحمته ... لمسّکم فى ما أفضتم فیه عذاب عظیم»
۷ - خداوند، دستگیر امت اسلامى در مواقع بروز خطر «و لولا فضل اللّه علیکم ... لمسّکم فى ما أفضتم فیه عذاب عظیم»
۸ - توطئه «افک» چنان تأثیر عمیقى داشت که مسلمانان را به خود مشغول کرده و تنها موضوع سخن هر مجلس و محفل گشته بود. «لمسّکم فى ما أفضتم فیه»
مطلب یاد شده از به کارگیرى واژه «افاضه» - که به معناى سخن گفتن بسیار درباره موضوعى و انتشار آن است - استفاده مى شود. گفتنى است که خطاب در «مسّکم» و «أفضتم» به عموم مسلمانان است و این نشان مى دهد که شایعه «افک»، در میان همه مسلمانان مدینه پیچیده بود و آنان را به خود مشغول کرده بود.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱–۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۴ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱–۱۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار افشاگریهای خداافشای توطئه گران قصه افکخطر عذاب مسلمانان صدراسلامعذاب شایعه سازانمحرومیت توطئه گران علیه محمدمحرومیت توطئه گران قصه افکمحرومیت شایعه سازاننجات مسلماناننجات مسلمانان صدراسلامکیفر هتک آبروی محمدبی تفاوتی مسلمانان صدراسلامتأثیرپذیری مسلمانان صدراسلامخوش باوری مسلمانان صدراسلاممحرومان از فضل خداشیوع قصه افکعذاب بزرگرحمت اخروی خدافضایل مسلمانانآثار فضل خدامحرومان از رحمتمشمولان فضل خدانجات از عذابنجات بخشی خدامشمولان رحمتآثار رحمت خدااهل عذابمراتب عذابتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۲)
- رحمت خدا در اخرت، باعث پیشگیری از عذاب+۲ آیه
- رحمت خدا در اخرت، باعث پیشگیری از عذاب+۲ آیه
- مؤمنان، مشمول فضل و رحمت خدا در دنیا اخرت
- فضل خدا در اخرت، مانع عذاب بزرگ+۲ آیه
- مؤمنان، برخوردار از رحمت خدا در اخرت
- مؤمنان، تحت تربیت پروردگار+۷ آیه
- توبه، باعث تزکیه و پاکی انسان از گناه+۱ آیه
- توبه، سبب نجات از عذاب جهنّم+۱ آیه
- فضل خدا، موجب پذیرش توبه گناهکاران از جانب خدا+۲ آیه
- فرصت دادن خدا به گناهکاران در زندگی دنیا برای توبه کردن
- تفضّل خدا بر مسلمانان در ماجرای افک و تهمت به ناموس پیامبر(صلی الله علیه واله) با مهلت دادن به انان برای توبه از گناه خود
- توفیق الهی، زمینه توبه و بازگشت از گناه+۴ آیه
- حرمت افترا به همسران پیامبر+۶ آیه
- فضل و رحمت الهی، مایه مصونیت امّت اسلامی از عذابی بزرگ
- برخورداری مسلمانان، از فضل خدا، در دو عرصه دنیا و اخرت
- تفضّل خداوند بر مسلمانان در دنیا، موجب عدم گرفتاری به عذاب بزرگ
- مسلمانان، مشمول رحمت خداوند، در دنیا و اخرت
- رحمت خداوند بر مسلمانان در دنیا، موجب رفع عذاب بزرگ از انان
- مهلت خدا به توطیه گران (افک) علیه پیامبر(صلی الله علیه واله)، به منظور توبه و اصلاح خویش، پرتوی از رحمت خداوند+۱ آیه
- رحمت خدا در دنیا و اخرت، باعث پیشگیری از عذاب بزرگ
- رحمت خداوند در اخرت، باعث پیشگیری از عذاب+۲ آیه
- دست اندرکاران اصلی توطیه «افک» علیه پیامبر(صلی الله علیه واله) و خاندان ان حضرت، محروم از فضل و رحمت خداوند+۱ آیه
- هتک حرمت پیامبر(صلی الله علیه واله) و خاندان ان حضرت در توطیه افک، مانع بهره مندی از رحمت خداوند+۱ آیه
- ترویج شایعات و توطیه های منافقان (توطیه افک) علیه پیامبر(صلی الله علیه واله)و خاندان ان حضرت، مانع بهره مندی از رحمت خداوند+۳ آیه
- ساده لوحان، عناصری شایعه پراکن در جمع مسلمانان+۴ آیه
- هم صدایی گروهی از مسلمانان عصر بعثت با منافقان، در شایعه افکنی علیه پیامبر(صلی الله علیه واله) و خانواده وی+۴ آیه
- زودباوری و تاثیرپذیری مسلمانان صدر اسلام، از شایعه پراکنی بر ضدّ پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- سرزنش و بغض خداوند، از پذیرش شایعه ها و نقل انها بدون تحقیق+۳ آیه
- ضرورت جبهه گیری و مقابله مسلمانان با شایعه های ناروای دیگران+۵ آیه
- عذاب بعضی از افراد، عذابی بس بزرگ+۲ آیه
- فضل و رحمت خداوند، سبب محفوظ ماندن مؤمنان از عذاب دنیوی و اخروی+۲ آیه
- رحمت خدا، مانع عذاب شدن مؤمنان در دنیا و اخرت+۲ آیه
- ترویج کنندگان شایعه ها و تهمت پردازیهای ناروا، در پی دارنده عذاب عظیم+۲ آیه
- فضل و رحمت الهی، مایه مصونیت امّت اسلامی از عذابی بزرگ
- برخورداری مسلمانان، از فضل خدا، در دو عرصه دنیا و اخرت
- ناچیز و سبک پنداشتن قذف، عامل اشاعه و نقل ان+۴ آیه
- قذف زنان مؤمن پاکدامن، درپی دارنده عذابی بزرگ+۲ آیه
- مسلمانان صدر اسلام به علّت بی مبالاتی و خوش باوری در توطیه «افک» در معرض گرفتار شدن به عذابی سخت از جانب خداوند+۱ آیه
- دست اندرکاران اصلی قصّه افک، علیه پیامبر(صلی الله علیه واله) و همسر ان حضرت، محروم از فضل و رحمت خداوند+۱ آیه
- رحمت و مهربانی خداوند، موجب شتاب نکردن او در عذاب اشاعه دهندگان قصّه افک+۴ آیه
- فضل خداوند، منشا و موجب شتاب نکردن او در عذاب اشاعه دهندگان قصّه افک+۴ آیه
- خداوند، اگاه و دانا به پیامدها و بازتابهای انتشار قصّه افک+۲ آیه
- حکم خداوند مبنی بر کیفر دنیایی و اخرتی اشاعه دهندگان ماجرای افک، برخاسته از علم و اگاهی خداوند+۲ آیه
- فضل و رحمت الهی و افشای چهره توطیه گران «افک» از سوی خدا، موجب نجات مسلمانان صدر اسلام از خطر عذابی بزرگ+۱ آیه
- شایعهافکنی منافقان، علیه پیامبر صلی الله علیه و اله و خانواده ان حضرت، در ماجرای افک+۳ آیه
- زودباوری و تاثیرپذیری عدّهای از مسلمانان صدر اسلام، نسبت به شایعات علیه پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- همصدایی و همراهی گروهی از مسلمانان با منافقان، در شایعهافکنی علیه پیامبر صلی الله علیه و اله و خانوادهاش+۳ آیه
- فضل و رحمت خداوند، مانع کیفر شدن مسلمانان، در برابر همراهی انان در شایعه علیه پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- شایعه علیه پیامبر صلی الله علیه و اله، گناهی بزرگ نزد خدا و درپیدارنده عذاب سخت+۱ آیه
- پذیرش شایعات علیه پیامبر صلی الله علیه و اله و نقل بدون تحقیق ان، موجب غضب و سرزنش خداوند+۳ آیه
- مؤمنان، برخوردار از رحمت خدا در اخرت+۱ آیه
- همصدایی گروهی از مسلمانان و منافقان، در شایعهافکنی علیه پیامبر صلی الله علیه و اله و خانواده وی+۳ آیه