آیه ۳۹ سوره سبأ

سوره سبأ(سبإ)، آیه ۳۹ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۲

قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيَقْدِرُ لَهُ وَمَا أَنفَقْتُم مِّن شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ

বলো, ''নিঃসন্দেহ আমার প্রভু জীবিকা বাড়িয়ে দেন তাঁর বান্দাদের মধ্যের যার জন্য তিনি ইচ্ছা করেন, আর তার জন্য সীমিতও করেন। আর যা-কিছু তোমরা ব্যয় কর তিনি তো তার প্রতিদান দেন, কেননা তিনিই জীবিকাদাতাদের মধ্যে সর্বশ্রেষ্ঠ।’’

معنی کلمات و عبارات
«یُخْلِفُهُ»: جای آن را پر می‌کند. عوض آن را می‌دهد.
نزول
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مأمور ابلاغ پیام خداوند درباره منشأ قبض و بسط روزى انسان ها «قل إنّ ربّى یبسط الرزق ... و یقدر له» «یقدر» (از مصدر «قدر») به معناى اندازه و نیز سخت گیرى آمده است (مفردات راغب). به قرینه «یبسط» در این آیه، معناى دوّم «یقدر» مورد نظر است. ۲ - زیادى و یا کمى روزى بندگان، براساس مشیت خداوند است. «ربّى یبسط الرزق لمن یشاء من عباده و یقدر له» ۳ - ربوبیت خداوند، متقضى قبض و بسط روزى بندگان «إنّ ربّى یبسط الرزق لمن یشاء ... و یقدر» ۴ - پیامبر(ص)، مورد توجه و عنایت ویژه پروردگار «إنّ ربّى» گفتنى است که سفارش خداوند به پیامبر(ص) براى اعلام منشأ قبض و بسط روزى بندگان، با عبارت «إنّ ربّى» آمده است. چنین تعبیرى، حکایت از این حقیقت مى کند که خداوند، در صدد معرفى موقعیت پیامبر(ص) در پیشگاه خودش است. ۵ - مردم، بنده خداوند هستند. «یبسط الرزق لمن یشاء من عباده» ۶ - توجه دادن به این که منشأ کمى و زیادى روزى در دست خدا است، برانگیزاننده انسان به انفاق «قل إنّ ربّى یبسط الرزق لمن یشاء ... و یقدر له و ما أنفقتم من شىء» از تذکر خداوند به این که انفاق عوض دارد - پس از یادآورى این حقیقت که منشأ قبض و بسط روزى خداوند است - برداشت یاد شده به دست مى آید. ۷ - وعده خداوند به جایگزین ساختن براى اموالى که انفاق مى شود. «و ما أنفقتم من شىء فهو یخلفه» ۸ - خداوند، «خیرالرازقین» (بهترین روزى دهندگان) است. «و هو خیر الرزقین» ۹ - بهترین روزى رسان بودن خداوند، تضمین کننده وعده جایگزین ساختن براى مال انفاق شده «و ما أنفقتم من شىء فهو یخلفه و هو خیر الرزقین» ۱۰ - بهترین روزى رسان بودن خداوند، دلیل اعطاى کم و یا زیاد روزى، به هر کس که خود بخواهد. «إنّ ربّى یبسط الرزق لمن یشاء ... و یقدر له ... و هو خیر الرزقین» ۱۱ - تشویق خداوند به انفاق کردن مال به نیازمندان «و ما أنفقتم من شىء فهو یخلفه و هو خیر الرزقین» وعده خداوند به جانشین ساختن چیزى به جاى مال انفاق شده و نیز یادآورى این که او بهترین روزى دهنده ها است، نوعى تشویق و ترغیب به انفاق است.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۲ - «قال الراوى قلت لأبى عبداللّه(ع) ...قول اللّه عزّوجلّ «و ما أنفقتم من شىء فهو یخلفه و هو خیر الرازقین» و إنّى أنفق و لا أرى خلفاً قال: أفترى اللّه عزّوجلّ أخلف وعده؟ قلت: لا قال: فممّ ذالک. قلت: لا أدرى قال: لو أنّ أحدکم إکتسب المال من حلّه و أنفقه فى حلّه لم ینفق درهماً إلا أخلف علیه; [منبع: کافى، ج ۲، ص ۴۸۶، ح ۸; نورالثقلین، ج ۴، ص ۳۳۹- ، ح ۷۳.] راوى مى گوید: به امام صادق(ع) عرض کردم: ...سخن خداى عزّوجلّ است که مى فرماید: «و ما أنفقتم من شىء فهو یخلفه و هو خیر الرازقین» در حالى که من انفاق مى کنم و هیچ چیزى جایگزین آن ندیدم، فرمود: آیا نظر تو این است که خداوند در وعده خود تخلف مى کند؟ گفتم نه. فرمود: پس این [توهم تو] از کجا است؟ گفتم نمى دانم. حضرت فرمود: اگر یکى از شما مالى را از راه حلال کسب کند و در راه حلال انفاق نماید، هیچ درهمى را انفاق نمى کند; مگر آن که [خدا ]جایگزین آن را مى دهد».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
  • تقدیر روزی انسانها و قبض و بسط ان، از ایات الهی+۶ آیه
  • انفاق، از اسباب دستیابی به توسعه اقتصادی+۲ آیه
  • مشیّت الهی، منشا توسعه و تنگناهای اقتصادی+۹ آیه
  • تفاوت انسانها در برخورداری از روزی الهی+۸ آیه
  • جبران و جایگزینی مال انفاق شده ازسوی خداوند
  • وعده خداوند به جایگزینی اموال انفاق شده
  • اسانشدن انفاق در پرتو توجّه به رزّاقیّت خداوند و بازگشت عوض مال انفاق شده به ادمی
  • استفاده از حسّ منفعتطلبی انسان در جهت ایجاد روحیّه انفاق در وی+۲ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۵ آیه
  • استحباب انفاق به دیگران، از مال خویش
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی تقدیر روزی متفاوت برای بندگان+۴ آیه
  • خداوند، بهترین روزی دهنده برای بندگانش+۴ آیه
  • تضییق و کاستن از رزق انسانها از جانب خداوند، بر اساس مشیّت الهی+۱۰ آیه
  • بهترین روزی رسان بودن خدا، منشا تفاوت رزق بندگان
  • ربوبیّت خدا، مقتضای تفاوت روزی بندگان+۲ آیه
  • تفاوت روزی انسانها، ناشی از مشیّت خداوند و به تدبیر او+۸ آیه
  • مشیّت الهی، در توسعه بخشیدن به رزق انسانها+۱۰ آیه
  • خداوند، بهترین روزی دهنده+۴ آیه
  • جایگزین کردن اموال انفاق شده و جبران انها، مقتضای بهترین روزی رسان بودن خدا
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور ابلاغ پیام خداوند به مردم، درباره منشا قبض و بسط رزق بندگان+۱ آیه
  • خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۱۵ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی اعطای رزق به بندگان+۳ آیه
  • نقش مشیّت الهی، در قبض و بسط رزقها+۱۰ آیه
  • ربوبیّت خدا، منشا رفاه انسانها+۴ آیه
  • مشیّت خداوند، منشا رفاه انسانها+۹ آیه
  • تقدیر روزی انسانها، به وسیله خداوند+۱۱ آیه
  • فراخ و تنگروزی مردم، تحت اراده و مشیّت خداوند+۹ آیه
واژه‌ها