سوره ص، آیه ۲۴ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۴
قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَىٰ نِعَاجِهِ وَإِنَّ كَثِيرًا مِّنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَقَلِيلٌ مَّا هُمْ وَظَنَّ دَاوُودُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَخَرَّ رَاكِعًا وَأَنَابَ
(Daud berkata, "Sesungguhnya dia telah berbuat lalim kepadamu dengan meminta kambingmu itu) dengan maksud untuk menggabungkannya (untuk ditambahkan kepada kambingnya. Sesungguhnya kebanyakan dari orang-orang yang berserikat itu) yakni orang-orang yang terlibat dalam satu perserikatan (sebagian mereka berbuat lalim kepada sebagian yang lain, kecuali orang-orang yang beriman dan mengerjakan amal yang saleh; dan amat sedikitlah mereka ini") huruf Ma di sini untuk mengukuhkan makna sedikit. Lalu kedua malaikat itu naik ke langit dalam keadaan berubah menjadi ujud aslinya seraya berkata, "Lelaki ini telah memutuskan perkara terhadap dirinya sendiri." Sehingga sadarlah Nabi Daud atas kekeliruannya itu. Lalu Allah berfirman, (Dan Daud yakin) yakni merasa yakin (bahwa Kami mengujinya) Kami menimpakan ujian kepadanya, berupa cobaan dalam bentuk cinta kepada perempuan itu (maka ia meminta ampun kepada Rabbnya lalu menyungkur rukuk) maksudnya bersujud (dan bertobat.)
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
تفسیر (۸)
روایات و احادیث
۲۵ - «عن الرضا(ع): ...بعث اللّه عزّوجلّ إلى داود الملکین فتسوّرا المحراب فقالا خصمان بغى بعضنا على بعض فاحکم بیننا بالحقّ إنّ هذا أخى له تسع و تسعون نعجة ... فعجل داود(ع) على المدعى علیه فقال لقد ظلمک ... و لم یسئل المدعى البیّنة على ذلک و لم یقبل على المدعى علیه فیقول له ما تقول فکان هذا خطیئة رسم الحکم; [منبع: عیون اخبارالرضا، ج ۱، ص ۱۹۴، ب ۱۴، ح ۱.] از امام رضا(ع) روایت شده که خداوند عزّوجلّ دو فرشته را فرستاد تا از دیوار محراب داوود بالا رفتند و بر او وارد شدند و گفتند: دو نفر هستیم که یکى بر دیگرى ستم کرده است; پس بین ما به حق داورى کن. یکى از آنان گفت: این برادر من است که ۹۹ میش دارد و... داوود در حکم عجله کرد و گفت: برادرت به تو ظلم کرده... و از مدعى بیّنه نخواست و به مدعا علیه هم نگفت تو چه مى گویى؟ و این یک خطا در شیوه دادرسى بود». ۲۶ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله: «و ظنّ داود» أى علم و «أناب» أى تاب...; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۲۳۴; نورالثقلین، ج ۴، ص ۴۵۰، ح ۲۵.] از امام باقر(ع) درباره سخن خدا روایت شده [که فرمود:] «و ظنّ داود»; یعنى، دانست و «أناب»; یعنى، توبه کرد...».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۹)
- استغفار به درگاه خداوند، زمینهساز امرزش گناه+۱ آیه
- استغفار داود(علیه السلام) از داوری عجولانه+۱ آیه
- استغفار داود(علیه السلام)، در پی ازمایش او از سوی خدا و شتابزدگیاش در داوری+۱ آیه
- اندک بودن صالحانِ وارسته از روح تجاوزگری
- اندک بودن مؤمنان صالح و درستکار
- تعدّی و ستم بیشتر شریکان غیر مؤمن به یکدیگر
- ازمایش شدن داود(علیه السلام) با داوری میان دو فرد متخاصم+۴ آیه
- انابه به درگاه خداوند، سبب بهرهمندی از امرزش+۲ آیه
- انابه داود(علیه السلام) به درگاه الهی، در پی توجّه به خطای خویش
- امرزش داود(علیه السلام) در پی انابه وی به درگاه الهی+۱ آیه
- رسیدن داود(علیه السلام) به مقام خلافت و قضا، در پی استغفار و انابه به درگاه خداوند+۱ آیه
- علم و توجّه انسان به خطای خویش، زمینهساز انابه او به پیشگاه خداوند
- اجتناب از تجاوز به حقوق دیگران، اثر ایمان
- ایمان و عمل صالح، دارای رابطه محکم با یکدیگر
- امتحان خداوند از داود(علیه السلام) با طرح دعوای دو (فرشته) متخاصم، به صورت دو برادر+۳ آیه
- دعوت به استغفار از پروردگار خویش، از روشهای تربیتی
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱ آیه
- تضییع حقوق بسیاری از انسانها، در امور اقتصادی شراکتی
- تعداد زیادی از شریکان غیرمؤمن و غیرشایسته، متجاوز به حقوق یکدیگر
- پرهیز مؤمنان صالح، از تجاوز به حقوق شریکان خویش
- مشروع بودن شرکت+۲ آیه
- مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته
- لزوم پرهیز از قضاوت عجولانه، قبل از شنیدن سخنان طرفین دعوا+۳ آیه
- عهده داری منصب قضاوت از سوی داود(علیه السلام)، در دوران حکومتش+۵ آیه
- داود(علیه السلام)، خضوع کننده در برابر پروردگار
- اگاهی از خطا، مقتضی خضوع در برابر خداوند
- جواز شرکت در دامداری، در صورت اجتناب شریکان از ستم و تجاوز به یکدیگر+۱ آیه
- استغفار داود(علیه السلام)، در پی گمان به مورد امتحان قرار گرفتن از سوی خداوند و احتمال اشتباه در داوری
- ربوبیّت خدا، مقتضی درخواست امرزش داود(علیه السلام)از او
- مغفرت داود(علیه السلام) در پی استغفار، رکوع و انابه ان حضرت به درگاه الهی+۱ آیه
- استغفار داود(علیه السلام) به درگاه الهی، در پی علم به مورد امتحان قرار گرفتن از سوی خداوند، در جریان داوری بین دو متخاصم
- امتحان داود(علیه السلام) از ناحیه خدا، از طریق داوری میان برادران (دو فرشته) صاحب گوسفند+۲ آیه
- گمان داود(علیه السلام) به خطا بودن شیوه داوری اش، درباره برادران متخاصم و عدم قبولی در امتحان الهی
- انابه داود(علیه السلام) به درگاه خداوند، پس از گمان به مورد امتحان واقع شدن و احتمال خطا در داوری، میان برادران متخاصم
- علم به مورد ابتلا قرار گرفتن، زمینه انابه داود(علیه السلام)
- مغفرت داود(علیه السلام)، در پی انابه وی به درگاه الهی+۱ آیه
- توبه داود(علیه السلام) در رکوع به درگاه الهی، همراه استغفار
- کثرت انابه داود(علیه السلام) به درگاه خداوند، موجب توصیه خداوند به الگوگیری از وی+۱ آیه
- رکوع و تذلّل داود(علیه السلام) همراه انابه و استغفار، پس از گمان به ابتلا و امتحان در داوری میان برادران متخاصم به درگاه خداوند
- به سجده افتادن داود(علیه السلام) به درگاه الهی، همراه انابه و استغفار، پس از گمان به ابتلا و امتحان در داوری بین متخاصمان
- برخورداری داود(علیه السلام)، از حسن عاقبت و سرانجامی نیک+۱ آیه
- داود(علیه السلام)، دارای قرب و منزلت ویژه، در پیشگاه خدا+۳ آیه
- حکم داود(علیه السلام) به ظالمانه بودن کار صاحب 99 گوسفند، در طمع کردن به تنها گوسفند برادرش
- مغفرت داود(علیه السلام)، در پی استغفار ان حضرت، به درگاه الهی+۱ آیه
- انابه داود(علیه السلام)، در پی استغفار، عامل مغفرت ان حضرت، از جانب خداوند+۱ آیه
- رکوع و خضوع داود(علیه السلام)، در پی استغفار، موجب مغفرت ان حضرت، از سوی خداوند+۱ آیه
- ایمان و پرهیز از تجاوز به حقوق یکدیگر، موعظه داود(علیه السلام) به دو برادر متخاصم
- اجحاف و تجاوز بسیاری از شرکا به یکدیگر، از موعظه ها و حکمتهای داود(علیه السلام)+۲ آیه
- ایمان و عمل صالح، مانع تجاوز به حقوق دیگران، از موعظه های حکمتهای داود(علیه السلام)+۲ آیه
- رکوع به درگاه خداوند، موجب نیل به امرزش الهی+۱ آیه
- داود(علیه السلام)، از رکوع کنندگان به درگاه الهی+۱ آیه
- رکوع همراه استغفار و انابه داود(علیه السلام)، به دنبال احساس امتحان شدن از سوی خداوند، درپی دارنده مغفرت الهی+۲ آیه
- سجده داود(علیه السلام)، زمینه مغفرت و امرزش وی+۱ آیه
- سجده داود(علیه السلام)، زمینه ای برای امرزش او از سوی خدا+۱ آیه
- به سجده افتادن داود(علیه السلام) در پیشگاه خداوند، پس از علم به امتحان الهی
- شرکت در اموال، زمینه اختلاف و نزاع+۲ آیه
- مشارکت در امور مالی، زمینه تجاوز شریکان به حق یکدیگر
- رواج مشارکت مالی، در دوران داود(علیه السلام)
- شرکت در امور مالی، مشروع و جایز+۳ آیه
- جواز شرکت در دامداری، در صورت اجتناب شریکان، از ستم و تجاوز به یکدیگر+۱ آیه
- اکثریّت شریکان، الوده به اجحاف و تجاوز به حقوق یکدیگر
- ایمان، مانع تجاوز و ستم به حقوق شریکان
- عمل صالح، مانع تجاوز و ستم به حقوق شریکان
- رواج ظلم و ستم به شریکان، در عصر داود(علیه السلام)+۱ آیه
- طمع کردن در مال شریک، مصداق ظلم به وی+۱ آیه
- پرهیز مؤمنان نیکوکار از ظلم، در حق شریکان و معاشران خود+۱ آیه
- ستم ننمودن تعدادی اندک از شریکان و معاشران، به علّت ایمان و نیک کرداری
- ایمان و عمل صالح، مانع تجاوز به حقوق دیگران و ستم در حق شریکان
- ادّعای مالکیّت اموال دیگران، از موجبات ظلم به دیگران+۱ آیه
- افزون طلبی، موجب تجاوز به اموال دیگران و ظلم و ستم به انان+۱ آیه
- استغفار داود(علیه السلام) از پروردگار، در پی گمان رخ دادن اشتباهی، در داوری میان متخاصمان+۱ آیه
- به سجده افتادن داود(علیه السلام) به درگاه خداوند، پس از گمان خطا کردنش در داوری، میان برادران متخاصم
- انابه و توبه داود(علیه السلام) به درگاه خداوند، پس از ظن و گمان خطا کردنش، در داوری میان برادران متخاصم+۱ آیه
- توجّه به سرگذشت داود(علیه السلام) و نحوه قضاوت وی، اموزنده و عبرت اموز برای دیگران+۷ آیه
- عجله کردن داود(علیه السلام) در حکم کردن بین صاحبان گوسفند+۲ آیه
- وجود اقلّیّتی از اهل عمل صالح، در میان انسانها
- اجتناب از تجاوز به حقوق دیگران، اثر عمل صالح
- رواج ستم و تصرّف غاصبانه در حقوق مالی شریکان، در عصر داود(علیه السلام)+۱ آیه
- ایمان، مانع تصرّف غاصبانه در مال دیگران
- عمل صالح، مانع تصرّف غاصبانه در مال مردم
- حکم داود(علیه السلام) به ظالمانه بودن کار صاحب نودونه گوسفند، در طمع به تنها گوسفند برادرش+۱ آیه
- تضییع حقوق مالی بسیاری از شریکان، به وسیله یکدیگر
- ایمان و عمل صالح، بازدارنده شریکان، از تضییع حقوق مالی یکدیگر
- ایمان و عمل صالح مانع تجاوز به حقوق شریک مالی
- رواج ستم و تجاوز در میان بسیاری از شریکان اموال، در عصر داود علیه السلام+۱ آیه
- قضاوت داود علیه السلام در محراب به ظالمانه بودن کار صاحب 99 میش، در طمع کردن به تنها میش برادرش+۳ آیه
- گمان داود علیه السلام به رخ دادن اشتباهی در داوری از جانب او میان متخاصمان، در محراب+۲ آیه
- یاداوری ازمایش و داوری داود علیه السلام، درسی اموزنده و عبرتانگیز برای محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- انابه و رجوع مکرّر انسان به خداوند و توجّه به او، سزاوار تمجید و ستایش او+۱ آیه
- مدح خداوند از داود علیه السلام به سبب اعطای قدرت و بهرهمندی او از نعمتهای ویژه الهی+۵ آیه
- استغفار به درگاه خداوند، زمینه ساز امرزش گناه+۱ آیه
- انابه به درگاه خداوند، سبب بهرهمندی از مغفرت+۲ آیه
- رکوع در مقابل عظمت پروردگار، زمینه ساز غفران الهی+۱ آیه
- به سجده افتادن به درگاه خداوند، موجب جلب مغفرت الهی+۱ آیه
- بهرهمندی داود علیه السلام از مغفرت الهی، در پی استغفار، سجده و انابه او به درگاه خداوند+۱ آیه
- رکوع داود علیه السلام در مقابل عظمت پروردگار، موجب بهرهمندی او از غفران الهی+۱ آیه
- سجده و خضوع داود علیه السلام، در پی استغفار، موجب مغفرت ان حضرت، از سوی خداوند+۱ آیه
- امرزش گناهان بندگان، جلوهای از ربوبیّت خداوند
- اجتناب مؤمنان، از تجاوز به حقوق دیگران