آیه ۹۶ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۹۶ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۷

فَلَمَّا أَن جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَىٰ وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيرًا قَالَ أَلَمْ أَقُل لَّكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

امّا هنگامی که بشارت دهنده فرا رسید، آن (پیراهن) را بر صورت او افکند؛ ناگهان بینا شد! گفت: «آیا به شما نگفتم من از خدا چیزهایی می‌دانم که شما نمی‌دانید؟!»

معنی کلمات و عبارات
«الْبَشِیرُ»: مژده‌رسان. «اِرْتَدَّ»: برگشت. شد. این فعل می‌تواند ملحق به افعال ناقصه بوده و به معنی (صارَ) به کار رود. یا این که فعل تامّه است و معنیِ (به حالت اوّلیّه خود برگشت) می‌دهد. در صورت اوّل، واژه (بَصیراً) خبر (إِرْتَدَّ) و در صورت دوم، حال است. «إِنّی أَعْلَمُ ...»: (نگا: یوسف / و ).
نزول
نکات آیه
۱- حامل پیراهن یوسف(ع) به عنوان پیکى مژده رسان پیش از دیگر افراد کاروان به حضور یعقوب(ع) رسید. «فلما أن جاء البشیر» «بشیر» به معناى اسم فاعل (مبشّر) به کسى گفته مى شود که پیامى مسرّت بخش را ابلاغ مى کند. گفتنى است چنان چه «بشیر» همراه دیگر فرزندان به حضور یعقوب(ع) رسیده بود، مناسب تر آن بود که جمله به این صورت بیان مى شد: «فلما أن جاءوا ألقاه البشیر على وجهه». بنابراین جمله «فلما أن جاء البشیر» ظهور در این دارد که مژده رسان پیش از دیگران آمده بود. ۲- پیک فرزندان یعقوب زنده بودن یوسف(ع) و همراه داشتن پیراهن وى را به یعقوب(ع) بشارت داد. «فلما أن جاء البشیر» مصداق مورد نظر براى بشارت و خبرت مسرّت بخش - به مناسبت مورد - خبر از حیات یوسف(ع)، سلطنت او و نیز به همراه داشتن پیراهن معجزه آساى وى است. قابل ذکر است که جمله «اذهبوا بقمیصى» در آیه ۹۳ مى رساند که «بشیر» یکى از همان برادران یوسف بوده نه شخصى دیگر. ۳- افکندن پیراهن یوسف(ع) بر چهره یعقوب(ع) نخستین اقدام مژده رسان در برخورد با یعقوب(ع) «فلما أن جاء البشیر ألقیه على وجهه» جمله «ألقاه ...» جواب براى «فلما أن جاء البشیر» است و لذا دلالت مى کند به اینکه افکندن پیراهن به مجرد آمدن و بشارت دادن تحقق یافته بود. حرف «أن» زایده است و فاصله نبودن میان آمدن و افکندن را تأکید مى کند. ۴- چشمان یعقوب(ع) بلافاصله پس از قرار گرفتن پیراهن یوسف(ع) بر آن ، فروغ گرفت و بیناییش بازگشت. «ألقیه على وجهه فارتد بصیرًا» «ارتداد» (مصدر ارتد) به معناى بازگشتن چیزى و یا حالتى به صورت و حالت سابق خود است. حرف «فاء» در جمله «فارتد ...» حاکى از دو معناست: ۱- ترتّب و سببیّت میان افکندن پیراهن و بینا شدن یعقوب(ع)، ۲- نبود فاصله و تراخى میان آن دو. ۵- پیشگویى یوسف(ع) مبنى بر بینا شدن یعقوب(ع) به وسیله پیراهنش ، تحقق یافت. «اذهبوا بقمیصى هذا فألقوه على وجه أبى یأت بصیرًا ... ألقیه على وجهه فارتد بصیرًا» ضمیر «ه» در «ألقاه» به قمیص باز مى گردد و مراد از ضمیر در «وجهه» و «ارتد» یعقوب(ع) است و در مرجع ضمیر فاعلى «ألقى» دو نظر ابراز شده است: برخى گفته اند به «بشیر» باز مى گردد و برخى مراد از آن را یعقوب(ع) دانسته اند. ۶- جواز تبرک به اشیاى متعلق به پیامبران الهى «ألقیه على وجهه فارتد بصیرًا» ۷- امکان شفا یافتن با تبرک به اشیاى متعلق به پیامبران «ألقیه على وجهه فارتد بصیرًا» ۸- ظهور کرامت و معجزه یوسف(ع) با شفا یافتن چشمان بى فروغ یعقوب(ع) به وسیله پیراهن او «ألقیه على وجهه فارتد بصیرًا» ۹- یعقوب(ع) پیش از دریافت بشارت به حیات یوسف(ع) ، به زنده بودن او اطمینان داشت. «ألم أقل لکم إنى أعلم من الله ما لاتعلمون» «من الله» مى تواند به معناى «ازناحیه خدا» باشد و نیز مى تواند به معناى «درباره خدا» باشد. براساس معناى اول، مراد از «ما لاتعلمون» - به مناسبت مورد - زنده بودن یوسف(ع) ، دیدار او و ... مى باشد. ۱۰- یعقوب(ع) برخلاف فرزندانش ، به سپرى شدن دوران فراقش از یوسف(ع) اطمینان داشت. «ألم أقل لکم إنى أعلم من الله ما لاتعلمون» ۱۱- یعقوب(ع) باور خویش را مبنى بر زنده بودن یوسف(ع) و پایان یافتن فراقش به فرزندان و بستگان خویش بازگو مى کرد. «ألم أقل لکم إنى أعلم من الله ما لاتعلمون» ۱۲- آگاهى یعقوب(ع) به حیات یوسف(ع) و وصال او ، دانشى بود که از ناحیه خداوند به آن حضرت افاضه شده بود. «ألم أقل لکم إنى أعلم من الله ما لاتعلمون» ۱۳- یعقوب(ع) حقایقى را درباره خدا و صفات او مى دانست که بر دیگران پوشیده و مستور بود. «ألم أقل لکم إنى أعلم من الله ما لاتعلمون» برداشت فوق بر این اساس است که «من الله» به معناى «درباره خدا» باشد. بر این اساس مقصود از «ما لاتعلمون» صفات و ویژگیهاى خداوند است. ۱۴- آگاهى از غیب و بهره مند بودن از علوم خدادادى ، از ویژگیهاى پیامبران «ألم أقل لکم إنى أعلم من الله ما لاتعلمون» ۱۵- جهل و ناآگاهى فرزندان یعقوب به حقایقى درباره خداوند «ألم أقل لکم إنى أعلم من الله ما لاتعلمون»
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث

۱۶- «عن أبى عبدالله(ع) قال: ... «فلما أن جاء البشیر» و هو یهودا إبنه ... ; [منبع: کمال الدین صدوق ، ص ۱۴۲ ، ح ۹ ; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۴۶۵ ، ح ۱۹۵.] از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمود: ... «فلما أن جاء البشیر» و آن بشیر ، یهودا فرزند یعقوب بود ...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
  • حامل پیراهن یوسف (یهودا) بشارتدهنده یعقوب به زنده بودن یوسف(علیه السلام)
  • حامل پیراهن یوسف (یهودا) بشارتدهنده یعقوب(علیه السلام) به زنده بودن یوسف(علیه السلام)
  • پیراهن یوسف(علیه السلام)، موجب بینایی پدرش یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
  • یعقوب(علیه السلام)، پدر برادران یوسف+۶ آیه
  • تبرّک یعقوب(علیه السلام)، به پیراهن یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • بازگشت بینایی یعقوب پیامبر(علیه السلام)، با تبرّک جستن به پیراهن یوسف(علیه السلام)
  • جهل برادران یوسف به حقایق الهی، درباره یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • بینا شدن چشمان یعقوب(علیه السلام)، با انداختن پیراهن یوسف(علیه السلام) بر صورت وی+۱ آیه
  • بینا شدن چشمان یعقوب(علیه السلام)، به وسیله پیراهن یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • رفع حزن و نابینایی یعقوب(علیه السلام)، پس از انداخته شدن پیراهن یوسف(علیه السلام) بر صورت وی و مطمین شدن از زنده بودن او+۳ آیه
  • باور یعقوب(علیه السلام) به زنده بودن یوسف(علیه السلام) و بنیامین+۱ آیه
  • باور یعقوب(علیه السلام) به حیات یوسف(علیه السلام)، ناشی از افاضه علم خدا به وی
  • سخنان یعقوب(علیه السلام) در باره یوسف(علیه السلام)، نشیت گرفته از علم و اگاهی ان حضرت+۲ آیه
  • سفر یعقوب(علیه السلام) همراه با پسرانش، از کنعان به مصر+۱ آیه
  • سؤال تقریری و نکوهشی یعقوب(علیه السلام) از فرزندانش، پس از بینایی خود و روشن شدن حیات یوسف(علیه السلام)درباره برخورداری خود از علوم خدا دادی+۱ آیه
  • سؤال تقریری و نکوهشی یعقوب(علیه السلام) از فرزندانش (پس از بینایی خود و روشن شدن حیات یوسف(علیه السلام)) درباره برخورداری خود از علوم خدادادی+۱ آیه
  • شفا یافتن یعقوب(علیه السلام) به صورت اعجاز به وسیله پیراهن یوسف(علیه السلام) پس از بازگشت بینایی به وی+۱ آیه
  • شفای نابینایی چشم یعقوب(علیه السلام)، با انداختن پیراهن یوسف(علیه السلام) بر چهره او+۱ آیه
  • شفای اعجازامیز چشم یعقوب(علیه السلام)، با انداختن پیراهن یوسف(علیه السلام) بر صورت او، از سوی پیک مژده رسان
  • بینا شدن یعقوب(علیه السلام) با انداختن پیراهن یوسف(علیه السلام)، بر صورت ان حضرت+۲ آیه
  • محدود بودن علم و ادراک بشری+۱ آیه
  • یعقوب(علیه السلام) برخوردار از دانشی ویژه و عطا شده از سوی خداوند+۳ آیه
  • مژده رسانی حامل پیراهن یوسف(علیه السلام) پیش از دیگر افراد کاروان به یعقوب(علیه السلام)
  • انداخته شدن لباس و پیراهن یوسف علیه السلام بر چشمهای یعقوب علیه السلام، سبب شفا و بینایی وی+۱ آیه
  • امید یعقوب علیه السلام به وصال یوسف علیه السلام+۳ آیه
  • پیراهن یوسف علیه السلام، باعث تجدید بینایی یعقوب علیه السلام+۲ آیه
  • جهل و نااگاهی فرزندان یعقوب به حقایق غیبی+۱ آیه
  • بهرهمندی یعقوب علیه السلام از دانش ویژه خدادادی+۳ آیه
  • علم ویژه یعقوب علیه السلام به خداوند و صفات او+۲ آیه
  • اگاهی یعقوب علیه السلام به حیات یوسف علیه السلام+۴ آیه
  • معجزه یعقوب علیه السلام و یوسف علیه السلام، در برگشت بینایی چشم یعقوب علیه السلام+۲ آیه
  • احتجاج یعقوب علیه السلام با برادران یوسف، درباره درستی امیدش به حیات یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • تعجیل برادران یوسف، در رسانیدن پیراهن وی به یعقوب علیه السلام با فرستادن مژده رسان، زودتر از نزول کاروان
  • حامل پیراهن یوسف، بشارت دهنده یعقوب علیه السلام به زنده بودن یوسف علیه السلام
  • پیراهن یوسف علیه السلام، باعث تجدید بینایی یعقوب علیه السلام+۱ آیه
  • اطلاع قبلی یوسف علیه السلام از تجدید بینایی یعقوب علیه السلام به وسیله پیراهن خود+۱ آیه
  • نابینا شدن یعقوب علیه السلام بر اثر فراق یوسف علیه السلام+۴ آیه
  • نقش مدیریت یوسف علیه السلام در انتقال و هجرت خاندانش، از کنعان به مصر+۶ آیه
  • برگشت بینایی چشم به یعقوب علیه السلام به وسیله پیراهن یوسف علیه السلام، از معجزات ان حضرت+۱ آیه
  • نقشه یوسف علیه السلام برای اوردن بنیامین به مصر+۱۳ آیه
واژه‌ها