آیه ۹۰ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۹۰ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۶

قَالُوا أَإِنَّكَ لَأَنتَ يُوسُفُ قَالَ أَنَا يُوسُفُ وَهَٰذَا أَخِي قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا إِنَّهُ مَن يَتَّقِ وَيَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ

گفتند: «آیا تو همان یوسفی؟!» گفت: «(آری،) من یوسفم، و این برادر من است! خداوند بر ما منّت گذارد؛ هر کس تقوا پیشه کند، و شکیبایی و استقامت نماید، (سرانجام پیروز می‌شود؛) چرا که خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی‌کند!»

معنی کلمات و عبارات
«هَذَا أَخِی»: این برادر من است. ذکر این جمله با وجود آشنائی برادران با بنیامین اشاره به این دارد که او نیز مثل من مورد ستم و آزار شما قرار گرفته است.
نزول
نکات آیه
۱- فرزندان یعقوب در پى سخنان عزیز مصر (آیا دانستید با یوسف و برادرش چه کردید) دریافتند که او برادرشان یوسف(ع) است. «هل علمتم ما فعلتم بیوسف ... قالوا أءنک لأنت یوسف» جمله «أءنک ...» حاوى چهار تأکید است: اسمى بودن جمله ، حرف تأکید «إنّ» ، لام تأکید و ضمیر فصل «أنت». و اینها حاکى از این است که برادران یوسف بر اینکه مخاطبشان همان یوسف(ع) است ، اطمینان کردند. ۲- استبعاد و شگفتى ، فرزندان یعقوب از اینکه عزیز مصر برادرشان یوسف باشد. «قالوا أءنک لأنت یوسف» برادران یوسف على رغم اطمینانشان بر اینکه عزیز مصر همان یوسف است ، جمله خویش را با استفهام تقریرى بیان کردند و از او خواستند که به یافته آنان اقرار کند و این بیانگر استبعاد و شگفتى ایشان است ; یعنى ، در عین اطمینان ناباور بودند. ۳- یوسف(ع) در پى پرسش برخاسته از شگفت زدگى و ناباورى برادرانش ، تصریح کرد که او همان یوسف است. «أءنک لأنت یوسف قال أنا یوسف» ۴- بنیامین در سومین جلسه ملاقات فرزندان یعقوب با عزیز مصر ، حضور داشت. «و هذا أخى» ۵- عزیز مصر برادرش بنیامین را شاهدى بر صدق دعواى خویش (من یوسفم) دانست. «قال أنا یوسف و هذا أخى» جمله «هذا أخى» مى تواند علاوه بر اینکه تمهیدى براى «قد منّ الله» باشد به عنوان شاهدى بر ادعاى عزیز مصر که خود را یوسف معرفى کرده نیز باشد. گویا به برادرانش مى گوید: اگر تردید دارید که من یوسفم، در چهره من و بنیامین بنگرید، اخوّت ما را درخواهید یافت. ۶- خداوند یوسف(ع) و بنیامین را از نعمتى بزرگ بهره مند ساخت. «قد منّ الله علینا» «منّ» به معناى احسان کردن و نعمت بخشیدن است. در «مفردات راغب» آمده که «منّة» به معناى نعمت گران سنگ است. مراد از ضمیر در «علینا» به قرینه جمله بعد (إنه من یتق ...) - که تعلیل براى «قد منّ الله علینا» است - یوسف(ع) و بنیامین مى باشد نه همه برادران. ۷- یوسف(ع) و بنیامین از تقواپیشگان صبور و از زمره محسنان بودند. «قد منّ الله علینا إنه من یتّق و یصبر فإن الله لایضیع أجر المحسنین» ۸- نیل یوسف(ع) به عزیزى و اقتدار و حاکمیت وى در دیار مصر ، پاداشى بر تقواپیشگى ، صبر و نیکوکارى او بود. «قد منّ الله علینا إنه من یتّق و یصبر فإن الله لایضیع أجر المحسنین» ۹- حفظ عزت بنیامین و درمانده و خوار نگشتن او به مانند دیگر برادرانش ، نشانه ضایع نشدن پاداش تقواپیشگان صبور و نیکوکار است. «قد منّ الله علینا إنه من یتّق و یصبر فإن الله لایضیع أجر المحسنین» ۱۰- اقتدار و عزت یوسف(ع) نشانه اى روشن بر ضایع نشدن پاداش تقواپیشگان صبور و نیکوکار است. «قد منّ الله علینا إنه من یتّق و یصبر فإن الله لایضیع أجر المحسنین» ۱۱- دیدار یوسف(ع) و بنیامین و پایان یافتن فراق آن دو ، از نعمتهاى بزرگ خداوند به ایشان «قال أنا یوسف و هذا أخى قد منّ الله علینا» ۱۲- اقتدار و عزت تقواپیشگان صبور و نیکوکار ، از نعمتهاى بزرگ الهى به آنان است. «قالوا یأیها العزیز ... قد منّ الله علینا» مصداق مورد نظر براى نعمت الهى به یوسف(ع) عزت و اقتدار در سرزمین مصر است. ۱۳- تقواپیشگى و صبورى موجب بهره مند شدن از پاداشهاى الهى است. «إنه من یتق و یصبر فإن الله لایضیع أجر المحسنین» جواب شرط (من یتّق ...) محذوف است و جمله «فإن الله ...» جانشین و گویاى آن محذوف است ; یعنى: من یتق و یصبر فهو من المحسنین و لایضیع الله أجره لأن الله لایضیع أجر المحسنین. ۱۴- خداوند ، پاداش نیکوکاران را به طور کامل عطا مى کند و چیزى از آن نمى کاهد. «فإن الله لایضیع أجر المحسنین» ۱۵- پیشه کردن تقوا و شکیبا بودن بر راه تقواپیشگى ، از مصداقهاى بارز احسان و نیکوکارى است. «إنه من یتّق و یصبر فإن الله لایضیع أجر المحسنین» ۱۶- یوسف(ع) برادرانش را به تقوا و صبر و درآمدن در زمره محسنان فراخواند. «إنه من یتّق و یصبر فإن الله لایضیع أجر المحسنین» ۱۷- ضرورت بهره گیرى مبلغان دینى ، از فرصتهاى مناسب براى ارشاد و هدایت مردم «أءنک لأنت یوسف قال أنا یوسف ... من یتّق و یصبر» ۱۸- پاداش دهى خداوند نظام دار و قانونمند است. «من یتّق و یصبر فإن الله لایضیع أجر المحسنین» ۱۹- برخورداران از نعمت و عزت و مکنت ، باید به خدادادى بودن آنها توجه داشته و بدان اقرار کنند. «قد منّ الله علینا إنه من یتّق و یصبر فإن الله لایضیع أجر المحسنین»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۲۰- «عن سدیر قال: سمعت أبا عبدالله(ع) یقول: إن فى القائم سنّة من یوسف ... فما تنکر هذه الأمة أن یکون الله أن یفعل بحجته ما فعل بیوسف ... هم لایعرفونه حتى یأذن الله عزوجل أن یعرّفهم نفسه کما أذن لیوسف حین قال:... أنا یوسف و هذا أخى ; [منبع: علل الشرایع، ص ۲۴۴، ح ۳، ب ۱۷۹ ; بحارالأنوار، ج ۱۲، ص ۲۸۳، ح ۶۱.] سدیر گوید: شنیدم از امام صادق(ع) که مى فرمود: به تحقیق در حضرت قائم سنتى از یوسف است ... چه چیزى را انکار مى کند این امت؟ [آیا] این را که خداوند نسبت به حجّت خود کارى را انجام دهد که درباره یوسف انجام داد؟ ... آنان قائم را نمى شناسند تا اینکه خداى عزوجل اذن دهد که خود را معرفى کند، همان گونه که به یوسف اذن [معرفى خود را] داد آن گاه که او گفت: ... أنا یوسف و هذا أخى».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

ادعای یوسفاقتدار صابراناقتدار متقیناقرار به نعمتهای خدابنیامین از متقینبنیامین از محسنانحتمیت پاداش صابرانحتمیت پاداش متقیندعوت از برادران یوسفشناسایی امام مهدیصبر بنیامینعزت بنیامینعزت صابرانعزت متقینعزت محسنانعزت یوسففرصت درتبلیغفضایل بنیامینقدرت یوسفملاقات یوسف با بنیامیننعمتهای بنیامیننعمتهای صابراناقتدار محسنانپاداش کامل محسنانگواهان صداقت یوسفگواهی بنیامینیوسف از متقینحاکمیت یوسفدعوتهای یوسفپاداش یوسفشناسایی یوسفملاقات بنیامین با یوسفتعجب برادران یوسفپرسش برادران یوسفصبر یوسفمسؤولیت مشمولان نعمتدعوت به احسانتقوای یوسفاحسان یوسفپاداش صبرمنشأ عزتحتمیت پاداش محسناننعمتهای یوسفعزیزی یوسفقانونمندی پاداشهای خداملاقات برادران یوسف با یوسفدعوت به صبریوسف از محسنانپاداش احسانپاداش تقواموارد احساناستفاده از فرصتمنشأ قدرتیوسف و برادرانذکر نعمتاهمیت احسانبرادران یوسف و یوسفاهمیت صبرفضایل یوسفمراتب نعمتدعوت به تقواموجبات پاداشمنشأ نعمتمشمولان نعمتآثار صبرمسؤولیت مبلغانقصه یوسفاهمیت تقواپاداشهای خداروش تبلیغآثار تقوانعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۷)
  • بنیامین در زمره محسنان و بهرهمند از پاداش الهی
  • یوسف(علیه السلام)، از نیکان+۴ آیه
  • احسان یوسف(علیه السلام)، باعث رسیدن او به حکومت
  • گذشت یوسف(علیه السلام) از برادرانش در عین قدرت بر انتقام، مظهری از احسان وی+۱ آیه
  • وعده خداوند، به ضایع نشدن پاداش نیکوکاران+۴ آیه
  • امتنان الهی بر یوسف(علیه السلام) و برادرش، پاداش احسان وی
  • یوسف(علیه السلام) ترغیب کننده برادران خویش به قرارگرفتن در زمره نیکوکاران
  • پرهیزکاری، از موارد احسان
  • صبر در امور، از مصادیق احسان+۲ آیه
  • احسان بنیامین، سبب برخورداری وی از پاداش الهی
  • برخورداری بنیامین، از مقام محسنان
  • بهرهمندی بنیامین، از نعمت ویژه خداوند
  • تقوا و صبر بنیامین، سبب برخورداری او از نعمت ویژه الهی
  • تضمین پاداش نیکوکاران، از جانب خدا+۴ آیه
  • احسان و نیکوکاری، موجب برخورداری از پاداش الهی+۶ آیه
  • تقوا، موجب برخورداری از پاداش الهی+۱ آیه
  • صبر، موجب بهرهمندی از ثواب الهی+۲ آیه
  • یعقوب(علیه السلام) پدر یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • تقوا، عامل رسیدن یوسف(علیه السلام) به مقام حکومتی در مصر+۲ آیه
  • تقواپیشگی، زمینهساز بهرهمندی از پاداش الهی در اخرت+۱ آیه
  • تقواپیشگان، مصداق بارز نیکوکاران و ابرار
  • بنیامین، از پرهیزکاران
  • یوسف(علیه السلام)، از متّقیان+۲ آیه
  • استحباب احسان و نیکی به دیگران+۷ آیه
  • نایل شدن یوسف(علیه السلام) به حکومت و عزیزی مصر، پاداشی بر تقواپیشگی، صبر و نیکوکاری او
  • منّت خدا بر یوسف(علیه السلام)، با بهره مند ساختن وی از نعمت فرمانروایی و حکومت+۱ آیه
  • سؤال تقریری و ناباورانه برادران یوسف از وی، در مورد هویّت خود
  • صبر در برابر مشکلات و سختیها سبب قرار گرفتن در زمره نیکوکاران+۳ آیه
  • پاداش صابران حتمی و مورد تضمین پروردگار
  • صابران بهره مند از عنایت ویژه الهی+۱ آیه
  • صابران بهره مند از نعمت ویژه خداوند
  • عفو و گذشت از خطاکاران، از خصلتهای صابران+۲ آیه
  • بنیامین از صابران
  • بهره مندی بنیامین از عنایت ویژه خدا به سبب صبر و تقواپیشگی
  • بهره مندی بنیامین از پاداش محسنان در سایه صبر و تقوا
  • یوسف(علیه السلام) از صابران و شکیبایان در برابر شداید
  • بهره مندی یوسف(علیه السلام) از عنایت خاص خداوند در اثر صبر بر ظلم برادران+۱ آیه
  • بهره مندی یوسف(علیه السلام) از اجر نیکوکاران در سایه صبر و تقوا
  • برتری یافتن یوسف(علیه السلام) بر برادران خود در سایه صبر و تقوا+۱ آیه
  • باور به حتمی بودن پاداش خدا از عوامل شکیبایی
  • دستور یوسف(علیه السلام) به برادران خود، جهت انداختن پیراهن او بر روی صورت یعقوب(علیه السلام)برای بینا شدن وی+۱ آیه
  • بینا شدن یعقوب(علیه السلام) با انداختن پیراهن یوسف(علیه السلام)، بر صورت ان حضرت+۲ آیه
  • درخواست یوسف(علیه السلام) از برادرش بنیامین، جهت عفو و گذشت از کردار برادران+۱ آیه
  • عفو و گذشت یوسف(علیه السلام) در برابر ازارهای گذشته برادران خود+۲ آیه
  • گذشت، در عین قدرت بر انتقام، از خصلت نیکوکاری یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • اقرار گرفتن یوسف(علیه السلام) از علم برادران خود، به اذیّت کردن وی در گذشته+۱ آیه
  • امید دادن یوسف(علیه السلام) به برادران گناهکار خویش، مبنی بر بخشش انان از سوی خدا+۲ آیه
  • اعتراف برادران یوسف به گناه خود، در نزد یوسف(علیه السلام)+۱ آیه
  • منّان/ اسماوصفات
  • امتنان خداوند بر یوسف علیه السلام و بنیامین، به جهت دیدار ان دو با یکدیگر پس از سالیان دراز
  • بنیامین و یوسف علیه السلام مورد امتنان الهی به سبب دریافت خیر دنیا و اخرت از سوی خداوند به انان
  • اظهار ندامت برادران یوسف از نحوه برخورد با وی و اعتراف انها به گناه خویش در نزد یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • بهرهمندی بنیامین از نعمت ویژه خداوند
  • تقوا و صبر بنیامین، موجب بهرهمند شدن او از نعمت ویژه الهی
  • صبرپیشگی، سبب بهرهمند شدن از نعمت الهی
  • نایل شدن یوسف علیه السلام به حکومت و عزیزی مصر، نعمتی گرانسنگ از سوی خداوند+۱ آیه
  • جواز و مشروعیّت وکالت+۱ آیه
  • مشروعیّت وکالت، در دین یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • بشارت یوسف علیه السلام به بینایی یعقوب علیه السلام با فرستادن پیراهن خود برای انداختن بر چهره پدر+۱ آیه
  • اطلاع قبلی یوسف علیه السلام از تجدید بینایی یعقوب علیه السلام به وسیله پیراهن یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • پیراهن یوسف علیه السلام، باعث تجدید بینایی یعقوب علیه السلام+۲ آیه
  • معجزه یعقوب علیه السلام و یوسف علیه السلام، در برگشت بینایی چشم یعقوب علیه السلام+۲ آیه
  • نابینایی چشمان یعقوب علیه السلام، بر اثر شدت حزن و اندوه ان جناب، در فراق یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • دعوت شدن یعقوب علیه السلام و خاندان او به مصر، از جانب یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • تشویق برادران به تقوا و صبر و قرار گرفتن در زمره نیکوکاران، از سوی یوسف علیه السلام
  • تعجّب و شگفتی برادران، از زنده بودن یوسف علیه السلام و رسیدن وی به مقام والا
  • شادمانی برادران از یافتن یوسف علیه السلام به ویژه در جایگاه عزیز مصر+۲ آیه
  • یافتن یوسف علیه السلام و بنیامین در سفر سوم
  • بخشیده شدن برادران یوسف، از سوی ان حضرت+۱ آیه
  • شناخته شدن یوسف علیه السلام برای برادران، در پی یاداوری ستمهای انها از سوی ان حضرت+۱ آیه
  • بهرهمندی یوسف علیه السلام از پاداش خدا، به دلیل احسان و نیکی وی
  • یعقوب علیه السلام، پدر یوسف علیه السلام+۱ آیه
  • تبلیغ یوسف علیه السلام با بیان حقایق و پیامهای الهی+۱ آیه
  • تباه نشدن پاداش نیکان و پرهیزکاران و صابران، و ضایع نشدن اجر انان نزد خدا، از تعالیم یوسف علیه السلام
  • یوسف علیه السلام از نیکان+۴ آیه
  • گذشت یوسف علیه السلام از برادرانش، در عین قدرت بر انتقام، مظهری از احسان وی+۱ آیه
  • تقوا، از عوامل موفقیت یوسف علیه السلام در احراز حکومت و عزت دنیایی+۳ آیه
  • بهرهمندی یوسف علیه السلام از عنایت خاص خدا، بر اثر صبر بر ظلم برادران+۱ آیه
  • بهرهمندی یوسف علیه السلام از پاداش نیکوکاران در سایه صبر
  • برتری یافتن یوسف علیه السلام بر برادران خود، در سایه صبر+۱ آیه
  • اگاهی قبلی یوسف علیه السلام از تجدید بینایی یعقوب علیه السلام به وسیله پیراهن+۱ آیه
  • نقش مدیریت یوسف علیه السلام در انتقال و هجرت خاندانش، از کنعان به مصر+۶ آیه
  • معاشرت نیکوی یوسف علیه السلام با برادران خود در قبل و بعد از عذرخواهی انان از وی+۲ آیه
  • یوسف علیه السلام، مشمول منّتها و نعمتهای بزرگ الهی
  • برخورداری یوسف علیه السلام از نعمت ویژه و بزرگ خدا
  • تقوا و صبر، موجب بهرهمند شدن یوسف علیه السلام از نعمت خاص و بزرگ الهی
  • نقشه یوسف علیه السلام برای اوردن بنیامین به مصر+۹ آیه
واژه‌ها