ه

مِنْ أَيِ شَيْ‌ءٍ خَلَقَهُ

(خداوند) او را از چه چیز آفریده است؟!

مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ

او را از نطفه ناچیزی آفرید، سپس اندازه‌گیری کرد و موزون ساخت،

ثُمَ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ

سپس راه را برای او آسان کرد،

ثُمَ أَمَاتَهُ فَأَقْبَرَهُ

بعد او را میراند و در قبر پنهان نمود،

ثُمَ إِذَا شَاءَ أَنْشَرَهُ

سپس هرگاه بخواهد او را زنده می‌کند!

كَلاَّ لَمَّا يَقْضِ مَا أَمَرَهُ

چنین نیست که او می‌پندارد؛ او هنوز آنچه را (خدا) فرمان داده، اطاعت نکرده است!

فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسَانُ إِلَى طَعَامِهِ

انسان باید به غذای خویش (و آفرینش آن) بنگرد!

يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ

در آن روز که انسان از برادر خود می‌گریزد،

وَ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ

و از مادر و پدرش،

وَ صَاحِبَتِهِ وَ بَنِيهِ

و زن و فرزندانش؛

لِكُلِ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ

در آن روز هر کدام از آنها وضعی دارد که او را کاملاً به خود مشغول می‌سازد!

إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ

که این (قرآن) کلام فرستاده بزرگواری است [= جبرئیل امین‌]

وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ

او (جبرئیل) را در اُفق روشن دیده است!

وَ مَا يُكَذِّبُ بِهِ إِلاَّ كُلُ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ

تنها کسی آن را انکار می‌کند که متجاوز و گنهکار است!

إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

(همان کسی که) وقتی آیات ما بر او خوانده می‌شود می‌گوید: «این افسانه‌های پیشینیان است!»

ثُمَ يُقَالُ هٰذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

بعد به آنها گفته می‌شود: «این همان چیزی است که آن را انکار می‌کردید!»

يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ

که مقربان شاهد آنند!

خِتَامُهُ مِسْكٌ وَ فِي ذٰلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ

مهری که بر آن نهاده شده از مشک است؛ و در این نعمتهای بهشتی راغبان باید بر یکدیگر پیشی گیرند!

وَ مِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ

این شراب (طهور) آمیخته با «تسنیم» است،

يَا أَيُّهَا الْإِنْسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاَقِيهِ

ای انسان! تو با تلاش و رنج بسوی پروردگارت می‌روی و او را ملاقات خواهی کرد!

فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ

پس کسی که نامه اعمالش به دست راستش داده شود،

وَ يَنْقَلِبُ إِلَى أَهْلِهِ مَسْرُوراً

و خوشحال به اهل و خانواده‌اش بازمی‌گردد.

وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاءَ ظَهْرِهِ

و امّا کسی که نامه اعمالش به پشت سرش داده شود،

إِنَّهُ كَانَ فِي أَهْلِهِ مَسْرُوراً

چرا که او در میان خانواده‌اش پیوسته (از کفر و گناه خود) مسرور بود!

إِنَّهُ ظَنَ أَنْ لَنْ يَحُورَ

او گمان می‌کرد هرگز بازگشت نمی‌کند!

بَلَى إِنَ رَبَّهُ كَانَ بِهِ بَصِيراً

آری، پروردگارش نسبت به او بینا بود (و اعمالش را برای حساب ثبت کرد)!

الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ اللَّهُ عَلَى كُلِ شَيْ‌ءٍ شَهِيدٌ

همان کسی که حکومت آسمانها و زمین از آن اوست و خداوند بر همه چیز گواه است!

إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَ يُعِيدُ

اوست که آفرینش را آغاز می‌کند و بازمی‌گرداند،

إِنَّهُ عَلَى رَجْعِهِ لَقَادِرٌ

مسلّماً او [= خدائی که انسان را از چنین چیز پستی آفرید] می‌تواند او را بازگرداند!

فَمَا لَهُ مِنْ قُوَّةٍ وَ لاَ نَاصِرٍ

و برای او هیچ نیرو و یاوری نیست!

إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ

که این (قرآن) سخنی است که حقّ را از باطل جدا می‌کند،

فَجَعَلَهُ غُثَاءً أَحْوَى

سپس آن را خشک و تیره قرار داد!

إِلاَّ مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ مَا يَخْفَى

مگر آنچه را خدا بخواهد، که او آشکار و نهان را می‌داند!

وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى

و (آن که) نام پروردگارش را یاد کرد سپس نماز خواند!

إِنَ هٰذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى

این دستورها در کتب آسمانی پیشین (نیز) آمده است،

فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الْأَكْبَرَ

که خداوند او را به عذاب بزرگ مجازات می‌کند!

فَأَمَّا الْإِنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلاَهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ

امّا انسان هنگامی که پروردگارش او را برای آزمایش، اکرام می‌کند و نعمت می‌بخشد (مغرور می‌شود و) می‌گوید: «پروردگارم مرا گرامی داشته است!»

وَ أَمَّا إِذَا مَا ابْتَلاَهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ

و امّا هنگامی که برای امتحان، روزیش را بر او تنگ می‌گیرد (مأیوس می‌شود و) می‌گوید: «پروردگارم مرا خوار کرده است!»

وَ جِي‌ءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسَانُ وَ أَنَّى لَهُ الذِّكْرَى

و در آن روز جهنم را حاضر می‌کنند؛ (آری) در آن روز انسان متذکّر می‌شود؛ امّا این تذکّر چه سودی برای او دارد؟!

فَيَوْمَئِذٍ لاَ يُعَذِّبُ عَذَابَهُ أَحَدٌ

در آن روز هیچ کس همانند او [= خدا] عذاب نمی‌کند،

وَ لاَ يُوثِقُ وَثَاقَهُ أَحَدٌ

و هیچ کس همچون او کسی را به بند نمی‌کشد!

أَ يَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ

آیا او گمان می‌کند که هیچ کس نمی‌تواند بر او دست یابد؟!

أَ يَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ

آیا (انسان) گمان می‌کند هیچ کس او را ندیده (که عمل خیری انجام نداده) است؟!

أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ

آیا برای او دو چشم قرار ندادیم،

وَ هَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِ

و او را به راه خیر و شرّ هدایت کردیم!

فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاهَا

ولی آنها او را تکذیب و ناقه را پی کردند (و به هلاکت رساندند)؛ از این رو پروردگارشان آنها (و سرزمینشان) را بخاطر گناهانشان در هم کوبید و با خاک یکسان و صاف کرد!

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى

ما او را در مسیر آسانی قرار می‌دهیم!

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى

بزودی او را در مسیر دشواری قرار می‌دهیم؛

وَ مَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّى

و در آن هنگام که (در جهنّم) سقوط می‌کند، اموالش به حال او سودی نخواهد داشت!

الَّذِي يُؤْتِي مَالَهُ يَتَزَكَّى

همان کس که مال خود را (در راه خدا) می‌بخشد تا پاک شود.