ب

وَ إِذَا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغَامَزُونَ

و هنگامی که از کنارشان می‌گذشتند آنان را با اشاره تمسخر می‌کردند،

فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ

پس کسی که نامه اعمالش به دست راستش داده شود،

بَلَى إِنَ رَبَّهُ كَانَ بِهِ بَصِيراً

آری، پروردگارش نسبت به او بینا بود (و اعمالش را برای حساب ثبت کرد)!

فَلاَ أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ

سوگند به شفق،

وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُوعُونَ

و خداوند آنچه را در دل پنهان می‌دارند بخوبی می‌داند!

فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

پس آنها را به عذابی دردناک بشارت ده!

وَ هُمْ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ

و آنچه را با مؤمنان انجام می‌دادند (با خونسردی و قساوت) تماشا می‌کردند!

وَ مَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلاَّ أَنْ يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ

آنها هیچ ایرادی بر مؤمنان نداشتند جز اینکه به خداوند عزیز و حمید ایمان آورده بودند؛

وَ مَا هُوَ بِالْهَزْلِ

و هرگز شوخی نیست!

أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ

آیا ندیدی پروردگارت با قوم «عاد» چه کرد؟!

وَ ثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ

و قوم «ثمود» که صخره‌های عظیم را از (کنار) درّه می‌بریدند (و از آن خانه و کاخ می‌ساختند)!

إِنَ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصَادِ

به یقین پروردگار تو در کمینگاه (ستمگران) است!

وَ جِي‌ءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسَانُ وَ أَنَّى لَهُ الذِّكْرَى

و در آن روز جهنم را حاضر می‌کنند؛ (آری) در آن روز انسان متذکّر می‌شود؛ امّا این تذکّر چه سودی برای او دارد؟!

لاَ أُقْسِمُ بِهٰذَا الْبَلَدِ

قسم به این شهر مقدّس [= مکّه‌]،

وَ أَنْتَ حِلٌ بِهٰذَا الْبَلَدِ

شهری که تو در آن ساکنی،

ثُمَ كَانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ وَ تَوَاصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ

سپس از کسانی باشد که ایمان آورده و یکدیگر را به شکیبایی و رحمت توصیه می‌کنند!

وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا هُمْ أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ

و کسانی که آیات ما را انکار کرده‌اند افرادی شومند (که نامه اعمالشان به دست چپشان داده می‌شود).

كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوَاهَا

قوم «ثمود» بر اثر طغیان، (پیامبرشان را) تکذیب کردند،

فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاهَا

ولی آنها او را تکذیب و ناقه را پی کردند (و به هلاکت رساندند)؛ از این رو پروردگارشان آنها (و سرزمینشان) را بخاطر گناهانشان در هم کوبید و با خاک یکسان و صاف کرد!

وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنَى

و جزای نیک (الهی) را تصدیق کند،

وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنَى

و پاداش نیک (الهی) را انکار کند،

وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ

و نعمتهای پروردگارت را بازگو کن!

فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ

پس چه چیز سبب می‌شود که بعد از این همه (دلایل روشن) روز جزا را انکار کنی؟!

أَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ

آیا خداوند بهترین حکم‌کنندگان نیست؟!

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ

بخوان به نام پروردگارت که (جهان را) آفرید،

الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ

همان کسی که بوسیله قلم تعلیم نمود،

أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوَى

یا مردم را به تقوا فرمان دهد (آیا نهی کردن او سزاوار است)؟!

أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَ اللَّهَ يَرَى

آیا او ندانست که خداوند (همه اعمالش را) می‌بیند؟!

كَلاَّ لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعاً بِالنَّاصِيَةِ

چنان نیست که او خیال می‌کند، اگر دست از کار خود برندارد، ناصیه‌اش [= موی پیش سرش‌] را گرفته (و به سوی عذاب می‌کشانیم)،

تَنَزَّلُ الْمَلاَئِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِ أَمْرٍ

فرشتگان و «روح» در آن شب به اذن پروردگارشان برای (تقدیر) هر کاری نازل می‌شوند.

بِأَنَ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا

چرا که پروردگارت به او وحی کرده است!

فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعاً

که گرد و غبار به هر سو پراکندند،

فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعاً

و (ناگهان) در میان دشمن ظاهر شدند،

إِنَ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ

در آن روز پروردگارشان از آنها کاملاً باخبر است!

إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ تَوَاصَوْا بِالْحَقِ وَ تَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ

مگر کسانی که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌اند، و یکدیگر را به حق سفارش کرده و یکدیگر را به شکیبایی و استقامت توصیه نموده‌اند!

أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَابِ الْفِيلِ

آیا ندیدی پروردگارت با فیل سواران [= لشکر ابرهه که برای نابودی کعبه آمده بودند] چه کرد؟!

تَرْمِيهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّيلٍ

که با سنگهای کوچکی آنان را هدف قرارمی‌دادند؛

أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ

آیا کسی که روز جزا را پیوسته انکار می‌کند دیدی؟

فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ اسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّاباً

پروردگارت را تسبیح و حمد کن و از او آمرزش بخواه که او بسیار توبه‌پذیر است!

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِ الْفَلَقِ

بگو: پناه می‌برم به پروردگار سپیده صبح،

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِ النَّاسِ

بگو: پناه می‌برم به پروردگار مردم،