ه

فَذَرْهُمْ حَتَّى يُلاَقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ يُصْعَقُونَ

حال که چنین است آنها را رها کن تا روز مرگ خود را ملاقات کنند؛

وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ إِدْبَارَ النُّجُومِ

(همچنین) به هنگام شب او را تسبیح کن و به هنگام پشت کردن ستارگان (و طلوع صبح)!

عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَى

آن کس که قدرت عظیمی دارد [= جبرئیل امین‌] او را تعلیم داده است؛

فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى

در اینجا خداوند آنچه را وحی کردنی بود به بنده‌اش وحی نمود.

أَ فَتُمَارُونَهُ عَلَى مَا يَرَى

آیا با او درباره آنچه (با چشم خود) دیده مجادله می‌کنید؟!

وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى

و بار دیگر نیز او را مشاهده کرد،

لَقَدْ رَأَى مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَى

او پاره‌ای از آیات و نشانه‌های بزرگ پروردگارش را دید!

أَ لَكُمُ الذَّكَرُ وَ لَهُ الْأُنْثَى

آیا سهم شما پسر است و سهم او دختر؟! (در حالی که بزعم شما دختران کم ارزش‌ترند!)

وَ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَ وَ إِنَ الظَّنَ لاَ يُغْنِي مِنَ الْحَقِ شَيْئاً

آنها هرگز به این سخن دانشی ندارند، تنها از گمان بی‌پایه پیروی می‌کنند با اینکه «گمان» هرگز انسان را از حقّ بی‌نیاز نمی‌کند!

ذٰلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِنَ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَ عَنْ سَبِيلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اهْتَدَى

این آخرین حدّ آگاهی آنهاست؛ پروردگار تو کسانی را که از راه او گمراه شده‌اند بهتر می‌شناسد، و (همچنین) هدایت‌یافتگان را از همه بهتر می‌شناسد!

أَ عِنْدَهُ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرَى

آیا نزد او علم غیب است و می‌بیند (که دیگران می‌توانند گناهان او را بر دوش گیرند)؟!

وَ أَنَ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرَى

و اینکه تلاش او بزودی دیده می‌شود،

ثُمَ يُجْزَاهُ الْجَزَاءَ الْأَوْفَى

سپس به او جزای کافی داده خواهد شد!

وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَ أَبْكَى

و اینکه اوست که خنداند و گریاند،

وَ أَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَ أَحْيَا

و اوست که میراند و زنده کرد،

وَ أَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثَى

و اوست که دو زوج نر و مادّه را آفرید...

وَ أَنَ عَلَيْهِ النَّشْأَةَ الْأُخْرَى

و اینکه بر خداست ایجاد عالم دیگر (تا عدالت اجرا گردد)،

وَ أَنَّهُ هُوَ أَغْنَى وَ أَقْنَى

و اینکه اوست که بی‌نیاز کرد و سرمایه باقی بخشید،

وَ أَنَّهُ هُوَ رَبُ الشِّعْرَى

و اینکه اوست پروردگار ستاره «شعرا»!

وَ أَنَّهُ أَهْلَكَ عَاداً الْأُولَى

(و آیا به انسان نرسیده است که در کتب انبیای پیشین آمده) که خداوند قوم «عاد نخستین» را هلاک کرد؟!

هٰذَا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولَى

این (پیامبر) بیم‌دهنده‌ای از بیم‌دهندگان پیشین است!

أَ فَمِنْ هٰذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ

آیا از این سخن تعجّب می‌کنید،

وَ لَقَدْ جَاءَهُمْ مِنَ الْأَنْبَاءِ مَا فِيهِ مُزْدَجَرٌ

به اندازه کافی برای بازداشتن از بدیها اخبار (انبیا و امّتهای پیشین) به آنان رسیده است!

مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ يَقُولُ الْكَافِرُونَ هٰذَا يَوْمٌ عَسِرٌ

در حالی که (بر اثر وحشت و اضطراب) بسوی این دعوت کننده گردن می‌کشند؛ کافران می‌گویند: «امروز روز سخت و دردناکی است!»

فَدَعَا رَبَّهُ أَنِّي مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ

او به درگاه پروردگار عرضه داشت: «من مغلوب (این قوم طغیانگر) شده‌ام، انتقام مرا از آنها بگیر!»

وَ حَمَلْنَاهُ عَلَى ذَاتِ أَلْوَاحٍ وَ دُسُرٍ

و او را بر مرکبی از الواح و میخهایی ساخته شده سوار کردیم؛

فَقَالُوا أَ بَشَراً مِنَّا وَاحِداً نَتَّبِعُهُ إِنَّا إِذاً لَفِي ضَلاَلٍ وَ سُعُرٍ

و گفتند: «آیا ما از بشری از جنس خود پیروی کنیم؟! اگر چنین کنیم در گمراهی و جنون خواهیم بود!

أَ أُلْقِيَ الذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنْ بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٌ

آیا از میان ما تنها بر او وحی نازل شده؟! نه، او آدم بسیار دروغگوی هوسبازی است!

وَ لَقَدْ رَاوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِهِ فَطَمَسْنَا أَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا عَذَابِي وَ نُذُرِ

آنها از لوط خواستند میهمانانش را در اختیارشان بگذارد؛ ولی ما چشمانشان را نابینا و محو کردیم (و گفتیم:) بچشید عذاب و انذارهای مرا!

إِنَّا كُلَ شَيْ‌ءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ

البته ما هر چیز را به اندازه آفریدیم!

وَ كُلُ شَيْ‌ءٍ فَعَلُوهُ فِي الزُّبُرِ

و هر کاری را انجام دادند در نامه‌های اعمالشان ثبت است،

عَلَّمَهُ الْبَيَانَ

و به او «بیان» را آموخت.

وَ لَهُ الْجَوَارِ الْمُنْشَآتُ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلاَمِ

و برای اوست کشتیهای ساخته شده که در دریا به حرکت درمی‌آیند و همچون کوهی هستند!

يَسْأَلُهُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ كُلَ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ

تمام کسانی که در آسمانها و زمین هستند از او تقاضا می‌کنند، و او هر روز در شأن و کاری است!

فَيَوْمَئِذٍ لاَ يُسْأَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَ لاَ جَانٌ

در آن روز هیچ کس از انس و جنّ از گناهش سؤال نمی‌شود (و همه چیز روشن است)!

وَ لِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ

و برای کسی که از مقام پروردگارش بترسد، دو باغ بهشتی است!

فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ

و روی آن از آب سوزان می‌نوشید،

هٰذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ

این است وسیله پذیرایی از آنها در قیامت!

أَ أَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ

آیا شما آن را (در دوران جنینی) آفرینش (پی در پی) می‌دهید یا ما آفریدگاریم؟!

أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ

آیا شما آن را می‌رویانید یا ما می‌رویانیم؟!

لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَاماً فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ

هرگاه بخواهیم آن را مبدّل به کاه در هم کوبیده می‌کنیم که تعجّب کنید!

أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ

آیا شما آن را از ابر نازل کرده‌اید یا ما نازل می‌کنیم؟!

لَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجاً فَلَوْ لاَ تَشْكُرُونَ

هرگاه بخواهیم، این آب گوارا را تلخ و شور قرار می‌دهیم؛ پس چرا شکر نمی‌کنید؟!

وَ إِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ

و این سوگندی است بسیار بزرگ، اگر بدانید!

إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ

که آن، قرآن کریمی است،

لاَ يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ

و جز پاکان نمی‌توانند به آن دست زنند [= دست یابند].

وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لٰكِنْ لاَ تُبْصِرُونَ

و ما از شما به او نزدیکتریم ولی نمی‌بینید!

إِنَ هٰذَا لَهُوَ حَقُ الْيَقِينِ

این مطلب حقّ و یقین است!

لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ هُوَ عَلَى كُلِ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ

مالکیّت (و حاکمیّت) آسمانها و زمین از آن اوست؛ زنده می‌کند و می‌میراند؛ و او بر هر چیز توانا است!

لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ

مالکیّت آسمانها و زمین از آن اوست؛ و همه کارها به سوی او بازمی‌گردد.