ف

فَمَا لَهُ مِنْ قُوَّةٍ وَ لاَ نَاصِرٍ

و برای او هیچ نیرو و یاوری نیست!

فَمَهِّلِ الْكَافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْداً

حال که چنین است کافران را (فقط) اندکی مهلت ده (تا سزای اعمالشان را ببینند)!

الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى

همان خداوندی که آفرید و منظم کرد،

وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدَى

و همان که اندازه‌گیری کرد و هدایت نمود،

فَجَعَلَهُ غُثَاءً أَحْوَى

سپس آن را خشک و تیره قرار داد!

سَنُقْرِئُكَ فَلاَ تَنْسَى

ما بزودی (قرآن را) بر تو می‌خوانیم و هرگز فراموش نخواهی کرد،

فَذَكِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّكْرَى

پس تذکّر ده اگر تذکّر مفید باشد!

وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى

و (آن که) نام پروردگارش را یاد کرد سپس نماز خواند!

أَ فَلاَ يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ

آیا آنان به شتر نمی‌نگرند که چگونه آفریده شده است؟!

فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ

پس تذکّر ده که تو فقط تذکّر دهنده‌ای!

فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الْأَكْبَرَ

که خداوند او را به عذاب بزرگ مجازات می‌کند!

فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسَادَ

و فساد فراوان در آنها به بار آوردند؛

فَصَبَ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ

به همین سبب خداوند تازیانه عذاب را بر آنان فرو ریخت!

فَأَمَّا الْإِنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلاَهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ

امّا انسان هنگامی که پروردگارش او را برای آزمایش، اکرام می‌کند و نعمت می‌بخشد (مغرور می‌شود و) می‌گوید: «پروردگارم مرا گرامی داشته است!»

وَ أَمَّا إِذَا مَا ابْتَلاَهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهَانَنِ

و امّا هنگامی که برای امتحان، روزیش را بر او تنگ می‌گیرد (مأیوس می‌شود و) می‌گوید: «پروردگارم مرا خوار کرده است!»

فَيَوْمَئِذٍ لاَ يُعَذِّبُ عَذَابَهُ أَحَدٌ

در آن روز هیچ کس همانند او [= خدا] عذاب نمی‌کند،

فَادْخُلِي فِي عِبَادِي

پس در سلک بندگانم درآی،

فَلاَ اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ

ولی او از آن گردنه مهمّ نگذشت!

فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَاهَا

سپس فجور و تقوا (شرّ و خیرش) را به او الهام کرده است،

فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ نَاقَةَ اللَّهِ وَ سُقْيَاهَا

و فرستاده الهی [= صالح‌] به آنان گفت: «ناقه خدا [= همان شتری که معجزه الهی بود] را با آبشخورش واگذارید (و مزاحم آن نشوید)!»

فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاهَا

ولی آنها او را تکذیب و ناقه را پی کردند (و به هلاکت رساندند)؛ از این رو پروردگارشان آنها (و سرزمینشان) را بخاطر گناهانشان در هم کوبید و با خاک یکسان و صاف کرد!

فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَ اتَّقَى

امّا آن کس که (در راه خدا) انفاق کند و پرهیزگاری پیش گیرد،

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى

ما او را در مسیر آسانی قرار می‌دهیم!

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى

بزودی او را در مسیر دشواری قرار می‌دهیم؛

فَأَنْذَرْتُكُمْ نَاراً تَلَظَّى

و من شما را از آتشی که زبانه می‌کشد بیم می‌دهم،

وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى

و بزودی پروردگارت آنقدر به تو عطا خواهد کرد که خشنود شوی!

أَ لَمْ يَجِدْكَ يَتِيماً فَآوَى

آیا او تو را یتیم نیافت و پناه داد؟!

وَ وَجَدَكَ ضَالاًّ فَهَدَى

و تو را گمشده یافت و هدایت کرد،

وَ وَجَدَكَ عَائِلاً فَأَغْنَى

و تو را فقیر یافت و بی‌نیاز نمود،

فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلاَ تَقْهَرْ

حال که چنین است یتیم را تحقیر مکن،

وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلاَ تَنْهَرْ

و سؤال‌کننده را از خود مران،

وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ

و نعمتهای پروردگارت را بازگو کن!

فَإِنَ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً

به یقین با (هر) سختی آسانی است!

فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ

پس هنگامی که از کار مهمّی فارغ می‌شوی به مهم دیگری پرداز،

وَ إِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ

و به سوی پروردگارت توجّه کن!

إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ

مگر کسانی که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌اند که برای آنها پاداشی تمام‌نشدنی است!

فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ

پس چه چیز سبب می‌شود که بعد از این همه (دلایل روشن) روز جزا را انکار کنی؟!

فَلْيَدْعُ نَادِيَهُ

سپس هر که را می‌خواهد صدا بزند (تا یاریش کند)!

فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ

پس هر کس هموزن ذرّه‌ای کار خیر انجام دهد آن را می‌بیند!

فَالْمُورِيَاتِ قَدْحاً

و سوگند به افروزندگان جرقه آتش (در برخورد سمهایشان با سنگهای بیابان)،

فَالْمُغِيرَاتِ صُبْحاً

و سوگند به هجوم آوران سپیده دم‌

فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعاً

که گرد و غبار به هر سو پراکندند،

فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعاً

و (ناگهان) در میان دشمن ظاهر شدند،

أَ فَلاَ يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ

آیا نمی‌داند در آن روز که تمام کسانی که در قبرها هستند برانگیخته می‌شوند،

فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ

امّا کسی که (در آن روز) ترازوهای اعمالش سنگین است،

فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ

در یک زندگی خشنودکننده خواهد بود!

فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ

پناهگاهش «هاویه» [= دوزخ‌] است!

فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ

سرانجام آنها را همچون کاه خورده‌شده (و متلاشی) قرار داد!

فَلْيَعْبُدُوا رَبَ هٰذَا الْبَيْتِ

پس (بشکرانه این نعمت بزرگ) باید پروردگار این خانه را عبادت کنند،

فَذٰلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ

او همان کسی است که یتیم را با خشونت می‌راند،